Shloka 37

Praise of the Merits of Sacred Ponds, Tree-Planting, and Water-Charities

Devanagari script

तदर्चा पितृवत्कार्या शुश्रूषां जलपिंडकम् । मर्त्यलोके च ते पुत्रास्तस्य जन्मनि जन्मनि

Transliteration

tadarcā pitṛvatkāryā śuśrūṣāṃ jalapiṃḍakam | martyaloke ca te putrāstasya janmani janmani

Translation

Deve-se adorá-lo como se adoram os Pitṛs (pais ancestrais), com serviço, libações de água e bolinhos de arroz. E no mundo dos mortais, seus filhos nascerão de novo e de novo, em cada nascimento.

Word by Word

• तत्-अर्चा: his worship
• तत्-अर्चा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम) + अर्चा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तस्य अर्चा (his worship)

• पितृवत्: like (one’s) father/ancestors
• पितृवत्: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: पितृ (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
• Form: अव्यय; तुल्योपमावाचक (adverb: ‘like a father/like ancestors’)

• कार्या: should be done
• कार्या: Vidhi (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कार्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तव्यत्/यत्-प्रत्ययार्थ (to be done) विधेय-विशेषण

• शुश्रूषाम्: service/attendance
• शुश्रूषाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शुश्रूषा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; (कर्तव्यकर्म)

• जल-पिण्डकम्: water-offering (pinda)
• जल-पिण्डकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक) + पिण्डक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—जलस्य पिण्डकः (water-offering ball)

• मर्त्य-लोके: in the mortal world
• मर्त्य-लोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अधिकरण

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• ते: they/those
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• पुत्राः: sons
• पुत्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• तस्य: of him/of that
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन

• जन्मनि: in (each) birth
• जन्मनि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण

• जन्मनि: in birth after birth
• जन्मनि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; पुनरुक्ति (emphatic repetition)

Speaker

Unspecified (context-dependent within Adhyaya 58; likely a narrator/sage instructing a listener)

Verse Rasa

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: shanta

Geographic Context

Type: city

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: तदर्चा = तत्-अर्चा; पितृवत्कार्या = पितृवत् + कार्या; जलपिंडकम् = जल-पिण्डकम्; मर्त्यलोके = मर्त्य-लोके; पुत्रास्तस्य = पुत्राः + तस्य

Characters & Entities

• Pitṛs (ancestors)

FAQs

What ritual actions are prescribed in this verse?

It prescribes worship in the manner of Pitṛ-offerings: respectful worship, personal service (śuśrūṣā), water-libations (jala), and rice-ball offerings (piṇḍa).

How does this verse connect ritual duty with worldly outcomes?

It links the performance of such worship and offerings with the promised continuity of sons being born in the human realm across successive births.

What ethical lesson does the verse emphasize?

It emphasizes reverence, service, and gratitude expressed through prescribed rites—treating the object of worship with the same solemn respect given to one’s ancestors.