Previous Verse
Next Verse

Shloka 84

Umā’s Austerity, Kauśikī’s Manifestation, and Skanda’s Birth Leading to Tāraka’s Defeat

तच्छ्रुत्वोवाचगिरिजा गुरोर्गौरवयंत्रितं । वाक्यं वाचाहरोद्गीर्णवर्णनिर्गमवांछितं

tacchrutvovācagirijā gurorgauravayaṃtritaṃ | vākyaṃ vācāharodgīrṇavarṇanirgamavāṃchitaṃ

Ao ouvir isso, Girijā (Pārvatī) falou; porém, constrangida pela reverência ao seu guru, ansiava por proferir as palavras, embora a voz vacilasse, desejando que as letras irrompessem.

तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन (Singular); 'that (speech/statement)'
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; 'having heard'
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
गिरिजाGirijā (Pārvatī)
गिरिजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगिरिजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन (Singular)
गुरोःof the teacher
गुरोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन (Singular)
गौरवयन्त्रितम्restrained by reverence
गौरवयन्त्रितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootगौरव (प्रातिपदिक) + यन्त्रित (यन्त्र् धातोः क्त-प्रत्यय, प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative), एकवचन (Singular); तृतीया-तत्पुरुषः (गौरवेण यन्त्रितम् = constrained by respect)
वाक्यम्speech, statement
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन (Singular)
वाचाwith speech
वाचा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवाच्/वाचा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया (Instrumental/करण), एकवचन (Singular)
अहरत्uttered/brought forth
अहरत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootहृ (धातु) + आ (उपसर्ग)
Formलङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
उद्गीर्णuttered, pronounced
उद्गीर्ण:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootगॄ (धातु) + उद् (उपसर्ग) (क्त-प्रत्यय, प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (Past passive participle), प्रातिपदिक; समासपूर्वपद (qualifying 'वर्ण')
वर्णsyllable/sound
वर्ण:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रातिपदिक-रूप (in compound); 'syllable/letter/sound'
निर्गमemergence
निर्गम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनिर्गम (प्रातिपदिक; निर् + गम्)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रातिपदिक-रूप (in compound); 'coming out, emission'
वाञ्छितम्desired
वाञ्छितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवाञ्छित (वाञ्छ् धातोः क्त-प्रत्यय, प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative), एकवचन (Singular); भूतकृदन्त (PPP), विशेषणम् (qualifying 'वाक्यम्')

Girijā (Pārvatī)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

Sandhi Resolution Notes: तत् + श्रुत्वा → तच्छ्रुत्वा; श्रुत्वा + उवाच → श्रुत्वोवाच; उवाच + गिरिजा → उवाचगिरिजा; वाचा + अहरत् → वाचाहरत्; अहरत् + उद्गीर्ण... → अहरोद्गीर्ण...; उद्गीर्ण + वर्ण + निर्गम + वाञ्छितम् → उद्गीर्णवर्णनिर्गमवाञ्छितम् (बहुपद-समास/समासशृंखला)

G
Girijā (Pārvatī)
G
Guru (teacher)

FAQs

It portrays her hesitation: she wants to speak, but deep reverence for her guru restrains her, causing her voice to falter even as she longs to express the words.

By showing that even a powerful divine figure like Pārvatī is ‘bound’ by respect for the guru, the verse highlights humility, restraint, and careful speech in the presence of one’s teacher.

It teaches disciplined communication: respect for teachers/elders and thoughtful restraint can be a virtue, especially when speaking in sensitive or authoritative contexts.