Adhyāya 6: Kaṅka (Yudhiṣṭhira) Seeks Refuge in Virāṭa’s Assembly
“दुर्गे! तुम दुःसह दुःखसे उद्धार करती हो
durge tvaṁ duḥsaha-duḥkhebhya uddhāraṁ karoti, tasmāl lokaiḥ durgeti kathyase. ye durgame vane kleśaṁ prāpnuvanti, mahāsāgare nimajjanti, athavā taskarāṇāṁ vaśaṁ gatāḥ, teṣāṁ sarveṣāṁ manuṣyāṇāṁ tvam eva paramā gatiḥ—tvam eva tān saṅkaṭāt mocayituṁ śaknoṣi. mahādevi! udake plavamānāḥ, durgamārge gacchantaḥ, araṇyeṣu ca bhrāntāḥ ye tvāṁ smaranti, te manuṣyāḥ kleśaṁ na prāpnuvanti. tvam eva kīrtiḥ śrīḥ dhṛtiḥ siddhiḥ lajjā vidyā santatiḥ matiḥ sandhyā rātriḥ prabhā nidrā jyotsnā kāntiḥ kṣamā dayā ca. tvayā pūjitayā manuṣyāṇāṁ bandhanaṁ mohaḥ putranāśaḥ dhananāśa-saṅkaṭaṁ vyādhiḥ mṛtyuḥ sarvaṁ bhayaṁ ca praṇaśyati. aham api rājyāt bhraṣṭaḥ, tasmāt tava śaraṇaṁ prapannaḥ. praṇataś ca yathā mūrdhnā tava devi sureśvari, trāhi māṁ padmapatrākṣi; satye, satyā bhavasva naḥ.
Disse Vaiśampāyana: “Ó Durgā! Porque resgatas os seres do sofrimento insuportável, o povo te chama ‘Durgā’. Para aqueles que padecem em florestas intransponíveis, que se afogam no grande oceano ou que caíram sob o poder de salteadores, tu somente és o refúgio supremo — tu somente podes libertá-los da calamidade. Ó Grande Deusa! Os que se lembram de ti enquanto lutam nas águas, enquanto caminham por sendas perigosas ou quando vagueiam perdidos na selva, não caem em aflição. Tu és a fama, a prosperidade, a firmeza, o êxito, o pudor, o saber, a descendência, a inteligência, o crepúsculo, a noite, o fulgor, o sono, o luar, a beleza, o perdão e a compaixão. Quando és adorada, destróis para os homens as amarras e a ilusão, as calamidades da perda de filhos e de riquezas, a doença, a morte e todo temor. Eu também fui privado do meu reino; por isso vim buscar abrigo em ti. Inclinando a cabeça, ó Deusa, soberana dos deuses, de olhos como folhas de lótus — salva-me. Ó Verdade, sê verdadeira para nós.”
वैशम्पायन उवाच
The passage teaches śaraṇāgati (taking refuge): in situations of extreme vulnerability—loss, danger, fear—one should remember and worship the protecting divine power. The Goddess is portrayed as the source of both worldly supports (prosperity, learning, courage) and moral qualities (modesty, forgiveness, compassion), and as the remover of bondage, delusion, and fear.
Within the Virāṭa Parva context of the Pāṇḍavas’ concealment and hardship, the narration presents a hymn/prayer to Durgā. The speaker voices a plea for protection and restoration, identifying the Goddess as the supreme refuge for those in peril and explicitly stating, “I have been deprived of my kingdom; therefore I seek your shelter.”