Previous Verse

Shloka 49

अर्जुन-कर्ण-सङ्ग्रामः

Arjuna–Karna Engagement in the Cattle-Raid Aftermath

सेनाओंकी व्यूहरचना हो जाय और हम सभी श्रेष्ठ धनुर्धर सावधान रहें, तो जैसे दानव इन्द्रसे भिड़ते हैं, उसी प्रकार हम युद्धमें अर्जुनका सामना कर सकते हैं ।। इति श्रीमहाभारते विराटपर्वणि गोहरणपर्वणि उत्तरगोग्रहे कृपवाक्यं नाम एकोनपज्चाशत्तमो5 ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत विराटपर्वके अन्तर्गत गोहरणपर्वमें उत्तरगोग्रहके समय कृपाचार्यवाक्यविषयक उनचासवाँ अध्याय पूरा हुआ

senānāṁ vyūha-racanā ho jāya aura hama sabhī śreṣṭha dhanurdhara sāvadhāna raheṁ, to yathā dānava indrase bhiḍate haiṁ, usī prakāra hama yuddha meṁ arjunakā sāmnā kara sakate haiṁ. iti śrīmahābhārate virāṭaparvaṇi goharaṇaparvaṇi uttara-gograhe kṛpa-vākyaṁ nāma ekona-pañcāśattamo 'dhyāyaḥ. itī prakāra śrīmahābhārata virāṭaparvake antargata goharaṇaparvameṁ uttara-gograha ke samaya kṛpācārya-vākya-viṣayaka unacāsavāṁ adhyāya pūrā huā.

Kṛpa disse: “Se os nossos exércitos forem dispostos na formação correta e todos nós—arqueiros exímios—permanecermos plenamente atentos, então poderemos enfrentar Arjuna na batalha, assim como os Dānavas enfrentam Indra.” Assim termina o quadragésimo nono capítulo, chamado “O conselho de Kṛpa”, no episódio Goharaṇa do Virāṭa Parva, no momento da captura do gado de Uttara.

सेनानाम्of the armies
सेनानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसेना
FormFeminine, Genitive, Plural
व्यूह-रचनाbattle-array formation
व्यूह-रचना:
Karta
TypeNoun
Rootव्यूहरचना
FormFeminine, Nominative, Singular
भवेत्may happen / should be
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
वयम्we
वयम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
श्रेष्ठexcellent
श्रेष्ठ:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Plural
धनुर्धराःbowmen
धनुर्धराः:
Karta
TypeNoun
Rootधनुर्धर
FormMasculine, Nominative, Plural
सावधानाःalert / vigilant
सावधानाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसावधान
FormMasculine, Nominative, Plural
भवेमmay we be
भवेम:
TypeVerb
Rootभू
FormOptative (Vidhi-lin), 1st, Plural
ततःthen / thereby
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
यथाas / just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
दानवाःdemons (Danavas)
दानवाः:
Karta
TypeNoun
Rootदानव
FormMasculine, Nominative, Plural
इन्द्रेणwith Indra
इन्द्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootइन्द्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
युध्यन्तेfight
युध्यन्ते:
TypeVerb
Rootयुध्
FormPresent, 3rd, Plural, Atmanepada
तथाso / in the same way
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
वयम्we
वयम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Plural
युद्धेin battle
युद्धे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुद्ध
FormNeuter, Locative, Singular
अर्जुनम्Arjuna
अर्जुनम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Accusative, Singular
समर्थाःable / capable
समर्थाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसमर्थ
FormMasculine, Nominative, Plural
भवेमmay we be
भवेम:
TypeVerb
Rootभू
FormOptative (Vidhi-lin), 1st, Plural
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
श्री-महाभारतेin the Mahabharata
श्री-महाभारते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहाभारत
FormNeuter, Locative, Singular
विराट-पर्वणिin the Virata Parva
विराट-पर्वणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविराटपर्वन्
FormNeuter, Locative, Singular
गोहरण-पर्वणिin the Go-harana sub-parva
गोहरण-पर्वणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगोहरणपर्वन्
FormNeuter, Locative, Singular
उत्तर-गोग्रहेat the (episode of) Uttara's cow-seizure
उत्तर-गोग्रहे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootउत्तरगोग्रह
FormMasculine, Locative, Singular
कृप-वाक्यम्the speech of Kripa
कृप-वाक्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootकृपवाक्य
FormNeuter, Nominative, Singular
नामnamed
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनाम
एकोन-पञ्चाशत्तमःforty-ninth
एकोन-पञ्चाशत्तमः:
Karta
TypeAdjective
Rootएकोनपञ्चाशत्तम
FormMasculine, Nominative, Singular
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta
TypeNoun
Rootअध्याय
FormMasculine, Nominative, Singular

कृप उवाच

K
Kṛpa (Kṛpācārya)
A
Arjuna
I
Indra
D
Dānavas
V
Virāṭa Parva
G
Goharaṇa Parva
U
Uttara-gograha (seizure of Uttara’s cattle)

Educational Q&A

Kripa emphasizes disciplined preparedness: correct battle-formation (vyūha), collective vigilance, and coordinated skill are the ethical and practical foundations of facing a superior warrior. The counsel reflects the kṣatriya ideal that courage must be guided by strategy and alertness, not mere bravado.

During the cattle-raid episode in Virāṭa Parva, the Kaurava side anticipates or encounters Arjuna’s resistance. Kripa advises that if their forces are properly arrayed and their best archers remain vigilant, they can attempt to meet Arjuna in battle—likening the confrontation to Dānavas challenging Indra.