Shloka 40
Adhyāya 188: Mārkaṇḍeya’s Account of Yuga-Decline and the Restoration Motif
Kali-yuga to Kalki
शड्डिणं तं यथोक्तेन रूपेणाद्रिमिवोच्छितम् । वटारकमयं पाशमथ मत्स्यस्य मूर्थनि,शत्रुनगरविजयी नरेश्वर! तदनन्तर मनुने भगवान् मत्स्यका चिन्तन किया। यह जानकर शृंंगधारी भगवान् मत्स्य वहाँ शीघ्र आ पहुँचे। नरश्रेष्ठ भरतकुलशिरोमणे! समुद्रमें अपने पूर्वकथित रूपसे ऊँचे पर्वतकी भाँति शृंगंधारी मत्स्य भगवानको आया देख उनके मस्तकवर्ती सींगमें उन्होंने बँटी हुई रस्सी बाँध दी
ṣaḍḍiṇaṃ taṃ yathoktena rūpeṇādrimivocchritam | vaṭārakamayaṃ pāśam atha matsyasya mūrdhani ||
Mārkaṇḍeya disse: “Então, ao ver aquele Peixe de chifre na mesma forma antes descrita—erguendo-se como uma montanha—Manu prendeu à cabeça do Peixe (no seu chifre) uma corda feita de fibras de vaṭāra, preparada como um laço. Depois, ao meditar no Peixe divino, Manu compreendeu a presença do Senhor; e o Peixe portador do chifre chegou rapidamente. Ó rei, conquistador de cidades inimigas! Quando Manu viu o Senhor Peixe elevar-se no mar como um alto monte, amarrou a corda trançada ao chifre sobre a sua cabeça.”
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights dharmic preparedness joined with devotion: Manu follows the earlier instruction (yathokta) and, through mindful remembrance of the Lord, receives timely divine aid. Ethical emphasis falls on disciplined action, trust in righteous guidance, and the idea that divine protection supports those who act responsibly.
In Mārkaṇḍeya’s narration of the Manu–Matsya episode, the horned divine Fish appears in the ocean in the foretold gigantic form. Manu secures a braided rope/noose made from vaṭāra fibres to the Fish’s horn/head, preparing for the forthcoming task in which the Fish will guide and protect (as in the deluge tradition).