Shloka 27
Gandhamādana-praveśa and Vṛṣaparvan-āśrama
Entry toward Gandhamādana; hospitality and onward route
Devanagari script
ततोअभ्यनुज्ञाप्य धनेश्वरं ते जग्मु: कुरूणां प्रवरं विरोषा: | भीमं च तस्यां ददृशुर्नलिन्यां यथोपजोषं विहरन्तमेकम्,तब धनाध्यक्षकी आज्ञा पाकर वे राक्षस रोषरहित हो कुरुप्रवर भीमके पास गये और उन्हें अकेले ही उस सरोवरमें इच्छानुसार विहार करते देखा
Translation
Então, tendo obtido a permissão do Senhor das Riquezas, foram—já sem ira—ao encontro de Bhīma, o mais ilustre entre os Kurus. E, naquele lago de lótus, viram-no sozinho, recreando-se à vontade.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय
अभ्यनुज्ञाप्यhaving taken leave / having obtained permission
अभ्यनुज्ञाप्य:
Karma
TypeVerb
Rootअभि+अनु+ज्ञा (धातु) → अभ्यनुज्ञाप्य (क्त्वा/ल्यप्)
Formअव्यय (ल्यप्), पूर्वकालिक क्रिया
धन-ईश्वरम्the lord of wealth (Kubera)
धन-ईश्वरम्:
Karma
TypeNoun
Rootधन + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तेthey
ते:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
जग्मुःwent
जग्मुः:
Karta
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → जग्मुः
Formलिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, बहुवचन
कुरूणाम्of the Kurus
कुरूणाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootकुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
प्रवरम्the foremost, the best
प्रवरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विरोषाःfree from anger / without wrath
विरोषाः:
Karta
TypeAdjective
Rootवि-रोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
भीमम्Bhima
भीमम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Formअव्यय
तस्याम्in that
तस्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
ददृशुःsaw
ददृशुः:
Karta
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) → ददृशुः
Formलिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, बहुवचन
नलिन्याम्in the lotus-pond / lake
नलिन्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनलिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
यथा-उपजोषम्according to his pleasure, at will
यथा-उपजोषम्:
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + उपजोष (प्रातिपदिक; ‘as one’s pleasure’)
Formअव्यय
विहरन्तम्sporting, roaming
विहरन्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootवि+हृ (धातु) → विहरन्त् (शतृ-प्रत्यय वर्तमान कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (वर्तमान-कर्तरि कृदन्त)
एकम्alone
एकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes