Shloka 22
च्यवन-यज्ञे अश्विनोः सोमग्रहण-विवादः
Cyavana’s Sacrifice and the Aśvins’ Soma Dispute
च्यवन ऋषिके तपोबलसे वहाँ कृत्या प्रकट हो गयी। उस कृत्याके रूपमें महापराक्रमी विशालकाय महादैत्य मदका प्रादुर्भाव हुआ। जिसके शरीरका वर्णन देवता तथा असुर भी नहीं कर सकते। उस असुरका विशाल मुख बड़ा भयंकर था। उसके आगेके दाँत बड़े तीखे दिखायी देते थे। उसका ठोड़ीसहित नीचेका ओषछ्ठ धरतीपर टिका हुआ था और दूसरा स्वर्गलोकतक पहुँच गया था। उसकी चार दाढ़ें सौ-मौ योजनतक फैली हुई थीं || १९-- २१ || इतरे तस्य दशना बभूवुर्दशयोजना: । प्रासादशिखराकारा: शूलाग्रसमदर्शना:,उस दैत्यके दूसरे दाँत भी दस-दस योजन लम्बे थे। उनकी आकृति महलोंके कँगूरोंके समान थी। उनका अग्रभाग शूलके समान तीखा दिखलायी देता था
cyavana-ṛṣike tapo-balena tatra kṛtyā prakaṭā babhūva | tasmin kṛtyā-rūpe mahā-parākramī viśāla-kāyo mahā-daityo madakaḥ prādurbabhūva | yasya śarīra-varṇanaṃ devāś ca asurāś ca na śaknuvanti | tasya asurasya viśālaṃ mukhaṃ mahad bhayaṅkaram āsīt | tasya purato dantāḥ atitīkṣṇāḥ pratyadṛśyanta | tasya adhoṣṭhaṃ sa-cibukaṃ pṛthivyāṃ nyastaṃ, paraṃ tu svarga-lokaṃ yāvat prāptam | tasya catvāraḥ dāḍhāḥ śata-yojana-vistīrṇāḥ | itare tasya daśanā babhūvur daśa-yojanāḥ | prāsāda-śikhara-ākārāḥ śūla-agra-sama-darśanāḥ ||
Lomaśa disse: Pelo poder das austeridades do sábio Cyavana, a kṛtyā manifestou-se ali de súbito. Na forma dessa aparição nascida do rito, surgiu um grande asura gigantesco chamado Madaka, tão vasto que nem deuses nem asuras podiam descrever seu corpo. Sua boca enorme era aterradora; os dentes da frente pareciam extremamente afiados. O lábio inferior, com o queixo, repousava sobre a terra, enquanto o superior alcançava o mundo celeste. Quatro grandes presas estendiam-se por cem yojanas cada uma, e os demais dentes tinham dez yojanas, como pináculos de palácios, com pontas agudas como pontas de lança.
लोगश उवाच
Educational Q&A
The passage highlights tapas as a real, consequential force: disciplined austerity can produce immense power (here, a kṛtyā taking demonic form). Ethically, it implies that spiritual power must be governed by dharma and restraint, since what is generated can become terrifying and destructive if not rightly directed.
Lomasha narrates that through Cyavana’s ascetic power a kṛtyā manifests, and in that form a gigantic demon named Madaka appears. The verse focuses on hyperbolic physical description—mouth, lips, fangs, and teeth measured in yojanas—to convey overwhelming terror and supernatural magnitude.