Shloka 10
च्यवन-यज्ञे अश्विनोः सोमग्रहण-विवादः
Cyavana’s Sacrifice and the Aśvins’ Soma Dispute
च्यवन उवाच महोत्साहौ महात्मानौ रूपद्रविणवत्तरौ । यौ चक्रतुर्मा मघवन् वृन्दारकमिवाजरम्,च्यवनने कहा--मघवन! ये दोनों अश्विनीकुमार बड़े उत्साही और महान् बुद्धिमान हैं। रूप-सम्पत्तिमें भी सबसे बढ़-चढ़कर हैं। इन्होंने ही मुझे देवताओंके समान दिव्य रूपसे युक्त और अजर बनाया है। देवराज! फिर तुम्हारे या अन्य देवताओंके सिवा इन्हें यज्ञमें सोमरसका भाग पानेका अधिकार क्यों नहीं है? पुरंदर! इन अश्विनीकुमारोंको भी देवता ही समझो
Cyavana uvāca—mahotsāhau mahātmānau rūpa-draviṇa-vattarau | yau cakratur mā maghavan vṛndārakam ivājaram ||
Cyavana disse: “Ó Maghavan (Indra), esses dois Aśvin são de grande energia e nobre espírito, e sobressaem em beleza e riqueza. Foram eles que me fizeram, por assim dizer, como um deus do céu, dotado de forma divina e livre da velhice. Por que, então, não haveriam de ter o direito de receber uma parte de Soma no sacrifício—quem, além de ti e dos outros deuses, poderia negá-lo? Ó Purandara, considera também estes Aśvins como deuses.”
च्यवन उवाच
Educational Q&A
Merit should be honored even within rigid hierarchies: those who confer genuine benefit and act with divine competence deserve rightful recognition and ritual share. Cyavana argues for fairness in distributing sacrificial privileges, grounding entitlement in service and capability rather than exclusion.
Cyavana addresses Indra, praising the Aśvin twins for restoring him to a divine, ageless form. Using this as evidence of their godlike power and beneficence, he challenges their exclusion from receiving Soma in the sacrifice and urges Indra to acknowledge them as devas.