Shloka 19
Nāvyāśrama-nirmāṇa and Ṛśyaśṛṅga’s Distraction (नाव्याश्रमनिर्माणम्—ऋश्यशृङ्गस्य विचलनम्)
तस्यां गतायां मदनेन मत्तो विचेतनश्वाभवदृष्यशृड्रः । तामेव भावेन गतेन शून्ये विनि:श्वसन्नार्तरूपो बभूव,उसके चले जानेपर उसके अनुरागसे उन्मत्त मुनिकुमार ऋष्यशृंग अचेत-से हो गये। उस निर्जन स्थानमें उनकी मनोवृति उसीकी ओर लगी रही और वे लंबी साँस खींचते हुए अत्यन्त व्यथित हो उठे
tasyāṃ gatāyāṃ madanena matto vicetanaś cābhavad ṛṣyaśṛṅgaḥ | tām eva bhāvena gatena śūnye viniḥśvasann ārta-rūpo babhūva |
Quando ela se foi, Ṛṣyaśṛṅga—embriagado pelo poder de Kāma—ficou como que sem sentidos. Naquele lugar agora vazio e solitário, sua mente permaneceu presa apenas a ela; suspirando profundamente, foi tomado por uma angústia visível. O episódio ressalta como o apego pode turvar o discernimento e perturbar a firmeza interior, mesmo em quem foi treinado na contenção ascética.
लोगश उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how unchecked desire (kāma) can overpower awareness and stability, producing suffering and loss of discernment; ethical self-mastery requires vigilance over the mind’s attachments.
After the woman leaves, Ṛṣyaśṛṅga becomes overwhelmed by longing; in the now-deserted place he keeps thinking only of her, sighing and appearing deeply distressed.