Kṛṣṇa at Duryodhana’s House: Refusal of Hospitality and Departure to Vidura (कृष्णस्य धार्तराष्ट्रनिवेशनगमनम्)
आधिराज्यं महद् दीप्तं प्रथितं मधुसूदन । आहतं येन वीर्येण कुरूणां सर्वराजसु
vaiśampāyana uvāca |
ādhirājyaṃ mahad dīptaṃ prathitaṃ madhusūdana |
āhataṃ yena vīryeṇa kurūṇāṃ sarvarājasu ||
Vaiśaṃpāyana disse: “Ó Madhusūdana, este vasto e radiante domínio imperial dos Kurus—renomado entre todos os reis—foi conquistado e tornado ilustre pela própria proeza de Arjuna. Ele é o pilar em que todos os Pāṇḍavas se apoiam: o primeiro entre os guerreiros de carro, verdadeiramente valente; diante dele ninguém entra em batalha e retorna vivo. Vitorioso, inconquistável, capaz de subjugar todos os seres; e assim como Indra é o refúgio dos deuses, ele é o amparo de todos os Pāṇḍavas. Como está agora esse Arjuna—teu irmão e teu amigo?”
वैशम्पायन उवाच
The verse frames political sovereignty as resting on personal virtue and disciplined prowess: legitimate fame and imperial power are portrayed as outcomes of vīrya (heroic excellence) exercised in service of one’s allies. It also highlights ethical responsibility—when a community depends on a single champion, his welfare becomes a matter of collective dharma and concern.
In Udyoga Parva’s pre-war diplomacy and preparations, the speaker (as narrated by Vaiśampāyana) emphasizes Arjuna’s decisive role in establishing the Kurus’ imperial renown and his function as the Pāṇḍavas’ main support, then asks Kṛṣṇa about Arjuna’s present condition—underscoring both Arjuna’s stature and the urgency of the moment.