अर्जुनोक्तिः—कृष्णं प्रति पुरुषकार‑कर्म‑विचारः
Arjuna’s Address to Krishna: Agency, Action, and Immediate Counsel
लोकस्य नान्यतो वृत्ति: पाण्डवान्यत्र कर्मण: । एवंबुद्धि: प्रवर्तेत फलं स्यादुभयान्वये
lokasya nānyato vṛttiḥ pāṇḍavānyatra karmaṇaḥ | evaṃbuddhiḥ pravarteta phalaṃ syād ubhayānvaye, pāṇḍunandana |
Bhīmasena disse: “Para os homens, não há outro meio de sustento e progresso senão a ação—e, sobretudo, para os Pāṇḍava. Compreendendo isso, deve-se firmar a mente no esforço e agir de acordo. Então o fruto é alcançado pela conjunção de dois fatores: o destino (o que já foi posto em movimento) e o empenho humano, ó filho de Pāṇḍu.”
भीमसेन उवाच
Human life cannot be sustained by fate alone; one must act with deliberate effort. Results arise from the combined operation of destiny (prārabdha) and personal endeavor (puruṣārtha), so ethical responsibility requires active engagement rather than fatalism.
In the Udyoga Parva’s pre-war deliberations, Bhīma urges a Pāṇḍava addressee to reject passivity and commit to decisive action. His counsel frames the coming conflict as requiring purposeful effort while acknowledging that outcomes also depend on what has already been set in motion by prior causes.