Udyoga Parva, Adhyāya 55 — Sañjaya’s Report on Pāṇḍava Readiness and Arjuna’s Dhvaja
कल्माषाज्जस्तित्तिरिचित्रपृष्ठा भ्रात्रा दत्ता: प्रीयता फाल्गुनेन । भ्रातुर्वीरस्य स्वैस्तुरज़ैविशिष्टा मुदा युक्ता: सहदेवं वहन्ति
kalmaṣājjastittiricitra-pṛṣṭhā bhrātrā dattāḥ prīyatā phālgunena | bhrātur vīrasya svais turagair viśiṣṭā mudā yuktāḥ sahadevaṁ vahanti ||
Sañjaya disse: “Alegre com o irmão mais novo, Phālguna (Arjuna) presenteou Sahadeva com cavalos da raça Kalmaṣa, de corpo malhado e dorso salpicado como o de uma perdiz. Mais finos até que os próprios corcéis de Arjuna, esses esplêndidos cavalos, atrelados com júbilo, suportam o peso do carro de Sahadeva.”
संजय उवाच
The verse highlights dharma expressed through familial responsibility and generosity: a warrior’s excellence is not only personal prowess but also supporting kin with the best resources, strengthening unity and readiness for righteous action.
Sañjaya describes Arjuna (Phālguna) giving Sahadeva superior, mottled horses—speckled like a partridge—which are joyfully harnessed and carry Sahadeva’s chariot as the Pandavas organize their forces.