Shloka 33
Udyoga-parva Adhyāya 50 — Dhṛtarāṣṭra’s Appraisal of Bhīmasena (भीमसेनभयवर्णनम्)
Devanagari script
प्रभिन्न इव मातड्: प्रभञ्जन् पुष्पितान् द्रुमान् प्रवेक्ष्यति रणे सेनां पुत्राणां मे वृकोदर:
Translation
“Vṛkodara Bhīma penetrará, em plena batalha, no exército de meus filhos, como um elefante em musth, enfurecido, que avança quebrando árvores floridas.”
Word by Word
प्रभिन्नःbursting forth / in rut (lit. split-open)
प्रभिन्नः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रभिन्न (प्र-√भिद्)
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
मातङ्गःelephant
मातङ्गः:
Karta
TypeNoun
Rootमातङ्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रभञ्जन्breaking, shattering
प्रभञ्जन्:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रभञ्जत् (प्र-√भञ्ज्)
FormMasculine, Nominative, Singular
पुष्पितान्flowering
पुष्पितान्:
Karma
TypeAdjective
Rootपुष्पित
FormMasculine, Accusative, Plural
द्रुमान्trees
द्रुमान्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रुम
FormMasculine, Accusative, Plural
प्रवेक्ष्यतिwill enter
प्रवेक्ष्यति:
TypeVerb
Rootप्र-√विश्
FormSimple Future (Luṭ), 3rd, Singular
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular
सेनाम्army
सेनाम्:
Karma
TypeNoun
Rootसेना
FormFeminine, Accusative, Singular
पुत्राणाम्of (my) sons
पुत्राणाम्:
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Genitive, Plural
मेmy
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
वृकोदरःVṛkodara (Bhīma; lit. 'wolf-bellied')
वृकोदरः:
Karta
TypeNoun
Rootवृकोदर
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
धृतराष्ट उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes