Shloka 29
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
महाभये सम्प्रवृत्ते रथस्थं विवर्तमानं समरे कृतास्त्रम् । सर्वा दिश: सम्पतन्तं समीक्ष्य तदा युद्ध धार्तराष्ट्रोडन्वतप्स्यत्,जब सहदेव उत्तम जातिके सुशिक्षित घोड़ोंसे जुते हुए अपनी इच्छाके अनुकूल चलनेवाले तथा पहियोंकी धुरीसे तनिक भी आवाज न करनेवाले रथपर, जो अलातचक्रकी भाँति घूमनेके कारण सोनेके गोलाकार तारके समान प्रतीत होता है, आरूढ़ हो अपने बाणसमूहोंद्वारा विपक्षी राजाओंके मस्तक काट-काटकर गिराने लगेंगे और इस प्रकार महान् भयका वातावरण छा जानेपर रथपर बैठे हुए अस्त्रवेत्ता सहदेव समरभूमिमें डटे रहकर जब सभी दिशाओंमें शत्रुओंपर आक्रमण करेंगे, उस दशामें उन्हें देखकर धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधनके मनमें युद्धका परिणाम सोचकर महान् पश्चात्ताप होगा
sañjaya uvāca | mahābhaye sampravṛtte rathasthaṃ vivartamānaṃ samare kṛtāstram | sarvā diśaḥ sampatantaṃ samīkṣya tadā yuddhe dhārtarāṣṭro ’nvātapsyāt ||
Sañjaya disse: Quando um grande terror se levantar na batalha, e Sahadeva—posto em sua carruagem, plenamente armado e perito em armas—rodopiar no combate, investindo contra o inimigo em todas as direções, então Duryodhana, filho de Dhṛtarāṣṭra, ao vê-lo assaltar todos os quadrantes, será tomado por um remorso ardente no meio da guerra, ao refletir sobre o desfecho de seu caminho injusto.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores that adharma-driven ambition culminates in inner torment: when confronted with the righteous side’s prowess and the likely outcome, the wrongdoer (Duryodhana) is consumed by remorse—an ethical warning about the psychological and karmic cost of unjust war.
Sañjaya describes a battlefield scene where Sahadeva, expertly maneuvering on his chariot and attacking in all directions, creates widespread fear; witnessing this, Duryodhana is predicted to feel intense regret in the midst of the war.