Sanatsujāta–Dhṛtarāṣṭra Saṃvāda: Brahmacarya and the Formless Brahman
Udyoga Parva 44
स्पृहयालुरुग्र: परुषो वा वदान्य: क्रोधं बिभ्रन्मनसा वै विकत्थी । नृशंसधर्मा: षडिमे जना वै प्राप्पाप्पयर्थ नोत सभाजयन्ते,लोलुप, क्रूर, कठोरभाषी, कृपण, मन-ही-मन क्रोध करनेवाले और अधिक आत्मप्रशंसा करनेवाले--ये छ: प्रकारके मनुष्य निश्चय ही क्रूर कर्म करनेवाले होते हैं। ये प्राप्त हुई सम्पत्तिका उचित उपयोग नहीं करते
spṛhayālur ugraḥ paruṣo vā vadānyaḥ krodhaṃ bibhran manasā vai vikatthī | nṛśaṃsadharmāḥ ṣaḍ ime janā vai prāptārthaṃ nauta sabhājayanti ||
Sanatsujāta disse: “Se alguém é ganancioso e feroz, de fala áspera, ou até generoso apenas na aparência; se abriga a ira no coração, ou se vangloria de si mesmo—esses seis tipos de pessoas são, de fato, de índole cruel. Tendo obtido riqueza ou vantagem, não a honram ao empregá-la no uso devido.”
सनत्युजात उवाच
Sanatsujāta warns that certain inner vices—greed, harshness, concealed anger, and self-boasting (even when paired with outward generosity)—mark a ruthless character. Such people fail to treat gained wealth or success as a trust to be used rightly; instead, they squander its moral purpose.
In the Udyoga Parva’s counsel-setting, Sanatsujāta instructs on ethical conduct and inner discipline. Here he classifies six dispositions that lead to cruelty and misuse of prosperity, sharpening the moral critique relevant to rulers and decision-makers on the brink of conflict.