Shloka 15
Sanatsujāta on Vedic Learning, Truth (Satya), and the Discipline of Dama–Tyāga–Apramāda
नाचार्यस्यानपाकृत्य प्रवासं प्राज्ञ: कुर्वीत नैतदहं करोमि । इतीव मन्येत न भाषयेत स वै चतुर्थो ब्रह्मचर्यस्य पाद:,आचार्यके उपकारका बदला चुकाये बिना अर्थात् गुरुदक्षिणा आदिके द्वारा उन्हें संतुष्ट किये बिना विद्वान् शिष्य वहाँसे अन्यत्र न जाय। [दक्षिणा देकर या गुरुकी सेवा करके] कभी मनमें ऐसा विचार न लावे कि मैं गुरुका उपकार कर रहा हूँ तथा मुँहसे भी कभी ऐसी बात न निकाले। यह ब्रह्मचर्यका चौथा पाद है
nācāryasyānāpākṛtya pravāsaṃ prājñaḥ kurvīta naitad ahaṃ karomi | itīva manyeta na bhāṣayeta sa vai caturtho brahmacaryasya pādaḥ ||
Sanatsujāta disse: Um estudante sábio não deve partir para viver noutro lugar sem antes quitar o que é devido ao seu mestre—sem o satisfazer por meio de serviço, honorários (gurudakṣiṇā) ou outros atos apropriados de gratidão. Ainda assim, não deve alimentar o pensamento: “Estou fazendo um favor ao meu mestre”, nem jamais falar desse modo. Isto é declarado como o quarto quarto do brahmacarya: humildade e gratidão para com o mestre, livres de orgulho.
सनत्सुजात उवाच
Educational Q&A
A student should not leave the teacher’s care without properly repaying obligations through service or appropriate gifts, and even then must avoid pride—neither thinking nor saying, “I have done my teacher a favor.” True brahmacarya includes humility and gratitude.
In Sanatsujāta’s instruction (within Udyoga Parva), he outlines disciplines of brahmacarya. Here he specifies a rule of conduct toward one’s ācārya: do not depart without settling one’s duty to the teacher, and do so without self-congratulation.