Shloka 39
Udyoga-parva Adhyāya 34 — Vidura’s Counsel on Deliberation, Speech-Discipline, and Dharmic Kingship
Devanagari script
विदुर उवाच तस्माद् राजेन्द्र भूम्यर्थे नानृतं वक्तुमहसि । मा गम: ससुतामात्यो नाशं पुत्रार्थमब्रुवन्,विदुरजी कहते हैं--इसलिये राजेन्द्र! आप पृथ्वीके लिये झूठ न बोलें। बेटेके स्वार्थथश सच्ची बात न कहकर पुत्र और मन्त्रियोंके साथ विनाशके मुखमें न जायेँ
Transliteration
vidura uvāca tasmād rājendra bhūmyarthe nānṛtaṃ vaktum arhasi | mā gamaḥ sa-sutāmātyo nāśaṃ putrārtham abruvan |
Translation
Vidura disse: “Portanto, ó melhor dos reis, não deves proferir falsidade por causa da terra e do domínio. Não recuses, por teu filho, dizer a verdade e assim caminhar—com teu filho e teus ministros—para a ruína.”
Word by Word
विदुरःVidura
विदुरः:
Karta
TypeNoun
Rootविदुर
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
तस्मात्therefore
तस्मात्:
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (तद्-प्रातिपदिक)
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
TypeNoun
Rootराजेन्द्र (राजन् + इन्द्र)
FormMasculine, Vocative, Singular
भूम्यर्थेfor the sake of land/kingdom
भूम्यर्थे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूम्यर्थ (भूमि + अर्थ)
FormMasculine, Locative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अनृतम्falsehood, untruth
अनृतम्:
Karma
TypeNoun
Rootअनृत
FormNeuter, Accusative, Singular
वक्तुम्to speak
वक्तुम्:
TypeVerb
Rootवच्
FormInfinitive (tumun)
अर्हसिyou ought/are fit
अर्हसि:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent, Second, Singular
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा
FormProhibitive particle
गमःgo
गमः:
TypeVerb
Rootगम्
FormImperative (prohibitive with मा), Second, Singular
सwith
स:
TypeAdjective
Rootस (तद्-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular
सुतामात्यःsons and ministers (as a group)
सुतामात्यः:
Karta
TypeNoun
Rootसुतामात्य (सुत + अमात्य)
FormMasculine, Nominative, Singular
नाशम्destruction
नाशम्:
Karma
TypeNoun
Rootनाश
FormMasculine, Accusative, Singular
पुत्रार्थम्for the sake of (your) son
पुत्रार्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्रार्थ (पुत्र + अर्थ)
FormMasculine, Accusative, Singular
अब्रुवन्speaking/saying
अब्रुवन्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect, Second, Singular
Speaker
विदुर उवाच
Characters & Entities
V
ViduraR
rājendra (the king addressed, i.e., Dhṛtarāṣṭra in context)P
putra (the son; contextually Duryodhana)A
amātya (ministers/counselors)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes