Shloka 10

उद्योगपर्व — अध्याय 33: धृतराष्ट्र-विदुर संवादः (विदुरनीतिः)

Devanagari script

यः प्रमाणं न जानाति स्थाने वृद्धौँ तथा क्षये । कोशे जनपदे दण्डे न स राज्येडवतिषछते,जो राजा स्थिति, लाभ, हानि, खजाना, देश तथा दण्ड आदिकी मात्राको नहीं जानता, वह राज्यपर स्थिर नहीं रह सकता

Transliteration

yaḥ pramāṇaṁ na jānāti sthāne vṛddhau tathā kṣaye | kośe janapade daṇḍe na sa rājye 'vatiṣṭhate ||

Translation

Vidura diz: Um rei que não compreende a medida e a proporção corretas—o que é apropriado na estabilidade, no crescimento e no declínio; no tesouro, no reino e no seu povo, e no uso do castigo—não pode permanecer firmemente estabelecido na soberania. Governar com retidão exige juízo calibrado: saber quando conservar, quando expandir e quando conter por meio de disciplina justa.

Word by Word

यःwho

प्रमाणम्measure, proper standard/limit

नnot

जानातिknows

स्थानेin proper place/occasion; in stability

वृद्धौin increase/growth

तथाand likewise

क्षयेin decline/loss

कोशेin the treasury

जनपदेin the realm/country

दण्डेin punishment/discipline

नnot

सःhe

राजाking

एवindeed, certainly

तिष्ठतेstands/remains (stable)

Speaker

विदुर उवाच

Characters & Entities

Vidura

king (rājā)

treasury (kośa)

realm/people (janapada)

punishment/discipline (daṇḍa)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes