Shloka 16
अध्याय २६ — युद्ध-निन्दा, काम-दोष, तथा धार्तराष्ट्र-नीति-विश्लेषण
War-aversion, Desire as a Policy Fault, and Analysis of Dhṛtarāṣṭra’s Governance
तच्चेदेवं द्वेषरूपेण पार्था: करिष्यध्वं कर्म पापं चिराय । निवसध्व॑ वर्षपूगान् वनेषु दुःखं वासं पाण्डवा धर्म एव,कुन्तीकुमारो! यदि आपलोगोंको राज्यके लिये चिरस्थायी विद्वेषके रूपमें युद्धरूप पापकर्म ही करना है, तब तो मैं यही कहूँगा कि आप बहुत वर्षोतक दुःखमय वनवासका ही कष्ट भोगते रहें। पाण्डवो! वह वनवास ही आपके लिये धर्मरूप होगा
tac ced evaṁ dveṣa-rūpeṇa pārthāḥ kariṣyadhvaṁ karma pāpaṁ cirāya | nivasadhvaṁ varṣa-pūgān vaneṣu duḥkhaṁ vāsaṁ pāṇḍavā dharma eva, kuntī-kumāra |
Sañjaya disse: “Se vós, ó filhos de Pṛthā, estais decididos a empreender por longo tempo o ato pecaminoso da guerra, na forma de ódio persistente, por causa de um reino, então meu conselho é este: vivei por muitos anos nas florestas, suportando as agruras dessa morada dolorosa. Ó Pāṇḍavas—ó filho de Kuntī—essa vida na mata seria para vós o caminho do dharma, antes que uma guerra nascida do rancor.”
संजय उवाच
Educational Q&A
War pursued from entrenched hatred (dveṣa) is ethically corrupting; if the motive is rancour for the sake of kingdom, then enduring hardship in the forest is presented as the more dharmic alternative.
Sañjaya addresses the Pāṇḍavas, warning that if they choose a long-lasting, hate-driven war for sovereignty, he would rather advise continued forest-dwelling—painful though it is—because it aligns better with dharma than a conflict rooted in animosity.