Shloka 13
उद्योगपर्व — अध्याय १२५: दुर्योधनस्य प्रत्युत्तरम्
Duryodhana’s Reply in the Kuru Assembly
Devanagari script
ध्वजाडुकुशपताकाडू-क॑ दक्षिणं ते सुदक्षिण: । स्कन्धे निक्षिपतां बाहुं शान्तये भरतर्षभ,“भरतश्रेष्ठ! उत्तम दक्षिणा देनेवाले युधिष्ठिर ध्वजा, अंकुश और पताकाओंके चिह्नसे सुशोभित अपनी दाहिनी भुजाको जगत्में शान्ति स्थापित करनेके लिये तुम्हारे कंधेपर रखें
Translation
Ó o mais excelente entre os Bhāratas! Que Yudhiṣṭhira, doador da mais alta dakṣiṇā, com o braço direito adornado pelos sinais do estandarte, do aguilhão (aṅkuśa) e da bandeira, deposite esse braço sobre o teu ombro para estabelecer a paz no mundo.
Word by Word
ध्वजाङ्कुशपताकाढ्यःone adorned with marks of banner, goad and flag
ध्वजाङ्कुशपताकाढ्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootध्वज + अङ्कुश + पताका + आढ्य
FormMasculine, Nominative, Singular
दक्षिणम्right (side/arm)
दक्षिणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदक्षिण
FormNeuter, Accusative, Singular
तेyour
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
सुदक्षिणःvery generous; giving excellent gifts
सुदक्षिणः:
Karta
TypeAdjective
Rootसु + दक्षिण
FormMasculine, Nominative, Singular
स्कन्धेon (the) shoulder
स्कन्धे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्कन्ध
FormMasculine, Locative, Singular
निक्षिपताम्let (them) place; let (him) lay
निक्षिपताम्:
Karta
TypeVerb
Rootनि + क्षिप्
FormImperative, Third, Plural
बाहुम्arm
बाहुम्:
Karma
TypeNoun
Rootबाहु
FormMasculine, Accusative, Singular
शान्तयेfor peace
शान्तये:
Sampradana
TypeNoun
Rootशान्ति
FormFeminine, Dative, Singular
भरतर्षभO bull among the Bharatas
भरतर्षभ:
TypeNoun
Rootभरत + ऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes