Shloka 40
स्त्रीपर्व — अध्याय १५: गान्धारी-युधिष्ठिर-संवादः
Gandhārī’s Confrontation and Consolation of Yudhiṣṭhira
वैशम्पायन उवाच तामुवाचाथ गान्धारी सह वध्वा यशस्विनीम्,असिद्धानुनये कृष्णे यदुवाच महामति: । वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! गान्धारीने बहू द्रौपदी और यशस्विनी कुन्तीसे कहा--“बेटी! इस प्रकार शोकसे व्याकुल न होओ। देखो, मैं भी तो दुःखमें डूबी हुई हूँ। मैं समझती हूँ, समयके उलट-फेरसे प्रेरित होकर यह सम्पूर्ण जगत्का विनाश हुआ है, जो स्वभावसे ही रोमांचकारी है। यह काण्ड अवश्यम्भावी था, इसीलिये प्राप्त हुआ है। जब संधि करानेके विषयमें श्रीकृष्णकी अनुनय-विनय सफल नहीं हुई, उस समय परम बुद्धिमान् विदुरजीने जो महत्त्वपूर्ण बात कही थी, उसीके अनुसार यह सब कुछ सामने आया है
vaiśampāyana uvāca | tām uvāca atha gāndhārī saha vadhvā yaśasvinīm, asiddhānunaye kṛṣṇe yad uvāca mahāmatiḥ |
Vaiśampāyana disse: Então Gāndhārī falou àquela senhora ilustre, juntamente com sua nora: “Minha filha, não te deixes dominar assim pela dor. Vê—eu também estou submersa no sofrimento. Compreendo que, impelida pela inversão do Tempo, veio a ocorrer esta destruição do mundo inteiro—terrível por sua própria natureza. Esta calamidade era inevitável; por isso aconteceu. Quando as súplicas de Kṛṣṇa em busca de reconciliação não tiveram êxito, os acontecimentos se desenrolaram exatamente conforme as palavras graves, outrora proferidas por Vidura, o sapientíssimo.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames the catastrophe as propelled by Kāla (Time) and as inevitable, urging restraint in grief and highlighting the ethical weight of wise counsel: when reconciliation fails, consequences unfold as foreseen by dharmic advisors like Vidura.
In the aftermath of the war, Gāndhārī addresses Kuntī and her daughter-in-law Draupadī, consoling them and interpreting the devastation as an unavoidable outcome—especially after Kṛṣṇa’s attempt to broker peace did not succeed—recalling Vidura’s earlier warning.