Shloka 14
Adharmic Victory as Unstable; Rules of Restraint, Mediation, and Conciliation (अधर्मविजय-अध्रुवत्व तथा क्षमा-नयः)
Devanagari script
अमित्रोपग्रहं चास्य ते कुर्यु: क्षिप्रमापदि । संतुष्टा: सर्वतो राजन् राजव्यसनकाड्क्षिण:,राजन्! जब विजयी राजापर कोई विपत्ति आ जाती है, तब वे राजापर संकट पड़नेकी इच्छा रखनेवाले लोग विपक्षियोंद्वारा सब प्रकारसे संतुष्ट हो राजाके शत्रुओंका पक्ष ग्रहण कर लेते हैं
Translation
Ó rei! Quando uma calamidade recai sobre o soberano vitorioso, aqueles que desejam ver o reino em aflição, satisfeitos de todas as maneiras pelos adversários, apressam-se a tomar o partido dos inimigos do rei.
Word by Word
अमित्रोपग्रहम्taking the side/support of enemies
अमित्रोपग्रहम्:
Karma
TypeNoun
Rootअमित्र-उपग्रह
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अस्यof him/of this (king)
अस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
कुर्युःwould do / should do / would make
कुर्युः:
TypeVerb
Rootकृ
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Plural, Parasmaipada
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्र
आपदिin calamity / in distress
आपदि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआपद्
FormFeminine, Locative, Singular
संतुष्टाःbeing satisfied
संतुष्टाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंतुष्ट
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वतःfrom all sides / in every way
सर्वतः:
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
राजव्यसनकाङ्क्षिणःdesiring the king's misfortune
राजव्यसनकाङ्क्षिणः:
Karta
TypeAdjective
Rootराज-व्यसन-काङ्क्षिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes