Shloka 4
Kṣātra-dharma as the Public Foundation of Dharma (क्षात्रधर्म-प्रशंसा)
गृहस्थ ब्राह्मण राजाकी दासता, खेतीके द्वारा धनका उपार्जन, व्यापारसे जीवन- निर्वाह, कुटिलता, व्यभिचारिणी स्त्रियोंके साथ व्यभिचारकर्म तथा सूदखोरी छोड़ है॥॥73 7 शूद्रो राजन भवति ब्रह्मबन्धु- दुश्चारित्रो यश्न धर्मादपेत: | वृषलीपति: पिशुनो नर्तनश्न राजप्रेष्यो यश्व भवेद् विकर्मा,राजन! जो ब्राह्मण दुश्चरित्र, धर्महीन, शूद्रजातीय कुलटा स्त्रीसे सम्बन्ध रखनेवाला, चुगलखोर, नाचनेवाला, राजसेवक तथा दूसरे-दूसरे विपरीत कर्म करनेवाला होता है, वह ब्राह्मणत्वसे गिरकर शूद्र हो जाता है
bhīṣma uvāca | śūdro rājan bhavati brahmabandhur duścāritro yaś ca dharmād apetaḥ | vṛṣalīpatiḥ piśuno nartanaś ca rājapreṣyo yaś ca bhaved vikarmā ||
Bhishma disse: “Ó rei, um ‘brahmabandhu’—aquele que traz o nome de brâmane, mas não a conduta—torna-se como um shudra quando é de caráter corrupto e se afasta do dharma: quando toma por companheira uma mulher de baixa condição, torna-se difamador e delator, faz da dança seu sustento, vive como assalariado do rei e pratica outros atos proibidos ou perversos. Tal conduta o faz decair da bramanidade no sentido ético.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that social-religious status is upheld by conduct aligned with dharma; when a person called a Brahmin lives by slander, forbidden relations, servile dependence, and other prohibited acts, he forfeits Brahminical standing in an ethical sense and is regarded as fallen.
In the Shanti Parva instruction to Yudhishthira, Bhishma is explaining standards of right conduct and the consequences of adharma, using the example of a ‘brahmabandhu’ whose immoral livelihood and behavior lead to social and moral degradation.