Shloka 84
Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)
(अधो न क्षीयते यस्माद् वदन्त्यन्ये ह्धोक्षजम् ।) जिसके अनुग्रहसे जीव अधोगतिमें पड़कर क्षीण नहीं होता, उन भगवान्को दूसरे लोग इसी व्युत्पत्तिके अनुसार 'अधोक्षज' कहते हैं ।। शब्द एकपदैरेष व्याह्वतः परमर्षिभि: । नान्यो हाधोक्षजो लोके ऋते नारायण प्रभुम्,महर्षि लोग अधोक्षज शब्दको पृथक्-पृथक् तीन पदोंका एक समुदाय मानते हैं--“अ' का अर्थ है लय-स्थान, 'धोक्ष' का अर्थ है पालन-स्थान और “ज'” का अर्थ है उत्पत्तिस्थान। उत्पत्ति, स्थिति और लयके स्थान एकमात्र नारायण ही हैं; अत: उन भगवान् नारायणको छोड़कर संसारमें दूसरा कोई “अधोक्षज' नहीं कहला सकता
adho na kṣīyate yasmād vadanty anye hy adhokṣajam | śabda ekapadair eṣa vyāhṛtaḥ paramarṣibhiḥ | nānyo hy adhokṣajo loke ṛte nārāyaṇa-prabhum |
Alguns derivam e aplicam ao Senhor o epíteto “Adhokṣaja” assim: pela sua graça, o ser vivo não se consome mesmo ao cair em estados inferiores. Os grandes rishis explicam ainda que esta única palavra deve ser entendida como um composto de elementos distintos, indicando o Senhor como o único fundamento da criação, da preservação e da dissolução. Portanto, fora do soberano Nārāyaṇa, ninguém no mundo merece verdadeiramente o nome “Adhokṣaja”.
तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ
Educational Q&A
The verse teaches that the epithet “Adhokṣaja” properly belongs only to Nārāyaṇa, who alone is the ultimate basis of origination, preservation, and dissolution, and whose grace prevents the soul from being ruined even when it falls into lower conditions.
Within the Śānti Parva’s didactic discourse, the speaker cites the understanding of great seers to define the divine name “Adhokṣaja,” arguing through traditional etymological interpretation that no worldly being can claim this title apart from Lord Nārāyaṇa.