Shloka 30
Utkramaṇa-sthāna and Ariṣṭa-lakṣaṇa: Yājñavalkya’s Instruction on Departure Pathways and Mortality Signs
यदा त्वेष गुणानेतान् प्राकृतानभिमन्यते । तदा स गुणहान्यै त॑ परमेवानुपश्यति,गुण तो गुणवानमें ही रहते हैं। निर्गुण आत्मामें गुण कैसे रह सकते हैं। अतः गुणोंके स्वरूपको जाननेवाले विद्वान् पुरुषोंका यही सिद्धान्त है कि जब जीवात्मा इन गुणोंको प्रकृतिका कार्य मानकर उनमें अपनेपनका अभिमान त्याग देता है, उस समय वह देह आदिमें आत्मबुद्धिका परित्याग करके अपने विशुद्ध परमात्म-स्वरूपका साक्षात्कार करता है
yadā tveṣa guṇān etān prākṛtān abhimanyate | tadā sa guṇahānyai taṁ paramevānupaśyati ||
Vasiṣṭha disse: “Quando este eu considera esses guṇas como produtos de Prakṛti e abandona neles a noção de ‘eu’ e ‘meu’, então—pelo próprio cessar da identificação com os guṇas—contempla somente o Supremo. Descartando a falsa noção de si no corpo e no restante, realiza sua própria natureza pura e mais elevada.”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Liberation arises when one recognizes the guṇas as merely Prakṛti’s workings and drops egoic ownership of them; with guṇa-identification ended, one directly realizes the Supreme and one’s own pure nature beyond body and mind.
Vasiṣṭha is instructing about inner renunciation and discernment: the seeker shifts from identifying with material qualities and bodily self-notions to witnessing them as Prakṛti, culminating in realization of the highest Self (Paramātman).