Saṃhāra-krama (The Sequence of Cosmic Dissolution) — Yājñavalkya’s Discourse
विपन्ना धारणास्तात नयन्ति न शुभां गतिम् । नेतृहीना यथा नाव: पुरुषानर्णवे नूप
vipannā dhāraṇās tāta nayanti na śubhāṃ gatim | netṛhīnā yathā nāvaḥ puruṣān arṇave nṛpa ||
Bhīṣma disse: “Ó querido, as disciplinas de dhāraṇā (concentração) fracassadas ou imperfeitas não conduzem a um fim auspicioso. Assim como um barco sem timoneiro não pode levar as pessoas através do oceano, do mesmo modo, quando as práticas de dhāraṇā não estão devidamente estabelecidas, não podem conduzir ao bom caminho nem a uma realização mais elevada.”
भीष्म उवाच
Spiritual techniques (dhāraṇā and related yogic disciplines) must be properly established and guided; if they are defective or incomplete, they cannot lead to auspicious spiritual progress—just as a boat needs a helmsman to cross the ocean.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs the king on dharma and inner discipline. Here he uses a practical metaphor—an unguided boat at sea—to warn that unguided or failed yogic concentration practices do not yield the promised higher good.