Shloka 32
अव्यक्त–प्रकृति–इन्द्रियविचारः
The Unmanifest, Prakṛtis, and the Sense-Complex
Devanagari script
न हान्यत् तीरमासाद्य पुनस्तर्तु व्यवस्यति । दुर्लभो दूश्यते हास्य विनिपातो महार्णवे,जैसे समुद्रके परलेपार पहुँचकर पुनः कोई उसमें तैरनेका विचार नहीं करता, उसी प्रकार संसार-सागरसे पार हुए मनुष्यका फिर उसमें पड़ना अर्थात् वापस आना दुर्लभ दिखायी देता है
Translation
Assim como quem alcançou a outra margem do grande oceano não decide voltar a nadar nele, do mesmo modo, para quem atravessou o oceano do saṃsāra, cair de novo nele—isto é, retornar—parece algo raríssimo.
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
अन्यत्another (thing)
अन्यत्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्य
Formneuter, accusative, singular
तीरम्shore/bank
तीरम्:
Karma
TypeNoun
Rootतीर
Formneuter, accusative, singular
आसाद्यhaving reached/attained
आसाद्य:
TypeVerb
Rootआ-√सद्
Formabsolutive (क्त्वा/ल्यप्), active
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
तर्तुम्to cross/swim
तर्तुम्:
TypeVerb
Root√तॄ
Forminfinitive (तुमुन्)
व्यवस्यतिresolves/decides
व्यवस्यति:
TypeVerb
Rootवि-√वस् (व्यवस्)
Formpresent (लट्), 3rd, singular, parasmaipada
दुर्लभःhard to obtain/rare
दुर्लभः:
Karta
TypeAdjective
Rootदुर्लभ
Formmasculine, nominative, singular
दूश्यतेis seen/appears
दूश्यते:
TypeVerb
Root√दृश्
Formpresent (लट्), 3rd, singular, ātmanepada (passive sense)
हास्यःlaughable/ridiculous
हास्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootहास्य
Formmasculine, nominative, singular
विनिपातःfalling down/plunge
विनिपातः:
Karta
TypeNoun
Rootविनिपात
Formmasculine, nominative, singular
महार्णवेin the great ocean
महार्णवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहार्णव
Formmasculine, locative, singular
Speaker
पराशर उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes