Shloka 28
सांख्ययोगभेदः तथा योगबलोपदेशः
Sāṃkhya–Yoga Distinction and Instruction on Yogic Strength
Devanagari script
तुष्टाव च महायोगी देवं तत्रस्थ एव च | नि:सारं काड्क्षमाण: स तेन सम प्रतिहन्यते,महायोगी उशनाने वहीं रहकर महादेवजीकी स्तुति की। वे निकलनेका मार्ग चाहते थे; परंतु महादेवजी उनकी गतिको प्रतिहत कर देते थे
Transliteration
tuṣṭāva ca mahāyogī devaṁ tatrastha eva ca | niḥsāraṁ kāṅkṣamāṇaḥ sa tena sama-pratihanyate ||
Translation
Disse Bhishma: O grande iogue, permanecendo ali mesmo, louvou o Senhor, Mahadeva. Embora desejasse uma saída e buscasse um modo de partir, Mahadeva repetidas vezes lhe deteve o movimento, impedindo-o de avançar.
Word by Word
तुष्टावpraised
तुष्टाव:
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
महायोगीthe great yogin
महायोगी:
Karta
TypeNoun
Rootमहायोगिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
देवम्the god (Mahadeva)
देवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तत्रस्थःstanding there / remaining there
तत्रस्थः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootतत्रस्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एवindeed / just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
निःसारम्the way out / exit (lit. going out)
निःसारम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिःसार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
काङ्क्षमाणःdesiring
काङ्क्षमाणः:
TypeVerb
Rootकाङ्क्ष् (धातु)
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेनby him (by that god)
तेन:
Karana
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
समम्completely / equally (as an intensifier here)
समम्:
TypeIndeclinable
Rootसम (प्रातिपदिक/अव्ययप्रयोग)
प्रतिहन्यतेwas obstructed / was checked
प्रतिहन्यते:
TypeVerb
Rootप्रति-हन् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन, आत्मनेपद, कर्मणि/भावे (passive sense)
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaM
mahāyogī (the great yogin)D
Deva (Mahādeva/Śiva)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes