Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

श्रेयो-धर्मकर्मविचारः

Inquiry into Śreyas, Dharma, and Karma

सृजत्येष महाबाहो भूतग्रामं चराचरम्‌ | एष चाक्षिपते काले काले विसृजते पुन:,“पर महाबाहो! ये श्रीविष्णु ही सम्पूर्ण चराचर प्राणिसमुदायकी सृष्टि करते हैं और ये ही समय आनेपर उसका विनाश करते हैं एवं समय आनेपर पुन: सृष्टि भी करते हैं

sṛjaty eṣa mahābāho bhūtagrāmaṃ carācaram | eṣa cākṣipate kāle kāle visṛjate punaḥ ||

Bhīṣma disse: “Ó tu de braços poderosos, é Ele quem faz surgir toda a multidão de seres—móveis e imóveis. E, no tempo devido, Ele a recolhe; no tempo devido, Ele a liberta novamente.”

सृजतिcreates
सृजति:
Karta
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
एषःthis (one), he
एषः:
Karta
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महाबाहोO mighty-armed one
महाबाहो:
TypeNoun
Rootमहाबाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
भूतग्रामम्the multitude of beings
भूतग्रामम्:
Karma
TypeNoun
Rootभूतग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चराचरम्moving and unmoving
चराचरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootचराचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
एषःthis (one), he
एषः:
Karta
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
आक्षिपतेwithdraws, draws back (destroys)
आक्षिपते:
Karta
TypeVerb
Rootआ-क्षिप् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन, आत्मनेपद
कालेin time, at the (proper) time
काले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
कालेin time, at the (proper) time
काले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
विसृजतेsends forth again, recreates
विसृजते:
Karta
TypeVerb
Rootवि-सृज् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन, आत्मनेपद
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)

भीष्म उवाच

B
Bhishma
M
Mahābāhu (addressee, traditionally Yudhiṣṭhira)
Ś
Śrī Viṣṇu (implied by context)
B
Bhūtagrāma (all beings)
T
Time (kāla, implied as the cosmic cycle)