Shloka 4
मनुरुवाच — इन्द्रिय-मनः-ज्ञान-क्रमः
Manu on the hierarchy of senses, mind, and knowledge
जप्यस्य च विधिं कृत्स्नं वक्तुमहसि मेडनघ । जापका इति किज्चैतत् सांख्ययोगक्रियाविधि:,अनघ! आप मुझे जपकी सम्पूर्ण विधि भी बताइये। “जापक” इस पदसे क्या तात्पर्य है? क्या यह सांख्ययोग, ध्यानयोग अथवा क्रियायोगका अनुष्ठान है? अवमानेन कुरुते न प्रीयति न हृष्यति । ईदृशो जापको याति निरयं नात्र संशय: जो अवहेलनापूर्वक जप करता है, उसके प्रति प्रेम या प्रसन्नता नहीं प्रकट करता है, ऐसा जापक भी नि:संदेह नरकमें ही पड़ता है
yudhiṣṭhira uvāca | japyasya ca vidhiṁ kṛtsnaṁ vaktum arhasi medānagha | jāpaka iti kiṁ caitat sāṅkhyayogakriyāvidhiḥ, anagha! | avamānena kurute na prīyati na hṛṣyati | īdṛśo jāpako yāti nirayaṁ nātra saṁśayaḥ ||
Yudhiṣṭhira disse: “Ó irrepreensível, deves dizer-me por inteiro o procedimento completo do japa. E o que significa, precisamente, o termo ‘jāpaka’? É uma observância pertencente ao Sāṅkhya, ao Yoga (meditação) ou à disciplina ritual (kriyā)?” “Aquele que realiza o japa com desprezo—sem afeto reverente nem alegria—tal ‘jāpaka’ vai certamente ao inferno; disso não há dúvida.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse stresses that spiritual practice is judged not only by outward performance but by inner disposition: japa done with disrespect and without affectionate reverence is ethically blameworthy and leads to negative karmic results.
Yudhiṣṭhira questions a revered, ‘sinless’ teacher about the complete procedure of japa and the precise meaning of ‘jāpaka,’ asking whether it belongs to Sāṅkhya, Yoga, or ritual discipline; the passage also warns against contemptuous, joyless recitation.