Adhyāya 179 — Bharadvāja’s Reductionist Inquiry into Jīva and Pañcabhūta Dissolution
गृहारम्भो हि दुःखाय न सुखाय कदाचन । सर्प: परकृतं वेश्म प्रविश्य सुखमेधते
gṛhārambho hi duḥkhāya na sukhāya kadācana | sarpaḥ parakṛtaṃ veśma praviśya sukham edhate ||
Bhīṣma disse: “Empreender a construção e a manutenção de um lar é, de fato, causa de sofrimento, nunca de felicidade duradoura. Considera a serpente: ela entra numa morada feita por outro e ali vive com tranquilidade.” Com esta ilustração, Bhīṣma louva o desapego e a liberdade do fardo da aquisição, tomando a serpente como “mestra” de viver sem possessividade.
भीष्म उवाच
Bhishma teaches that attachment to building and owning a home brings ongoing trouble and anxiety, whereas freedom from possessiveness—living lightly without ‘mine-ness’—supports peace. The snake exemplifies using what is available without the burden of acquisition.
In Bhishma’s instruction during the Shanti Parva, he uses a brief analogy: a snake comfortably occupies a dwelling made by others. The point is to counsel a life of minimal entanglement and to discourage obsession with house-building and property.