Shloka 3
प्रजाविसर्ग-तत्त्वनिर्णयः | Cosmogony of Elemental Emergence
Bharadvāja–Bhṛgu Dialogue
द्विजाते: कस्यचित् पार्थ स्वाध्यायनिरतस्य वै । बभूव पुत्रो मेधावी मेधावी नाम नामतः,कुन्तीकुमार! प्राचीन कालमें एक ब्राह्मण थे, जो सदा वेद-शास्त्रोंके स्वाध्यायमें तत्पर रहते थे। उनके एक पुत्र हुआ, जो गुणसे तो मेधावी था ही नामसे भी मेधावी था
dvijāteḥ kasyacit pārtha svādhyāya-niratasya vai | babhūva putro medhāvī medhāvī nāma nāmataḥ ||
Bhīṣma disse: “Ó Pārtha, em tempos antigos viveu certo brāhmaṇa, um ‘duas-vezes-nascido’ (dvija), sempre dedicado ao svādhyāya—o estudo disciplinado e a recitação dos Vedas e dos ensinamentos sagrados. A ele nasceu um filho de aguda inteligência—sábio em qualidades, e até pelo nome chamado ‘Medhāvī’ (o Inteligente).”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse sets up an ethical exemplar: steadfast commitment to svādhyāya (disciplined sacred study) is presented as a foundational Brahmin virtue, and ‘medhā’ (intelligence) is framed as a valued quality—both as inner merit and as an identity to be lived up to.
Bhishma begins a didactic tale by introducing a devout Brahmin absorbed in Vedic study and his son named Medhāvī, whose intelligence becomes the focal point for the subsequent instruction.