Shloka 3
Śānti-parva 168: Śoka-nivṛtti-buddhi (The Cognition that Reduces Grief) and Piṅgalā’s Nairāśya
Devanagari script
कम्मिंश्षात्मा निधातव्यस्त्रिवर्गविजयाय वै । संहृष्टा नै्ठिकं वाक्यं यथावद् वक्तुमर्हथ,“इन तीनोंपर विजय पानेके लिये विशेषत: किसमें मन लगाना चाहिये। आप सब लोग हर्ष और उत्साहके साथ इस प्रश्नका यथावत्रूपसे उत्तर दें और वही बात कहें, जिसपर आपकी पूरी आस्था हो”
Transliteration
kasmiṁś cātmā nidhātavyas trivarga-vijayāya vai | saṁhṛṣṭā naiṣṭhikaṁ vākyaṁ yathāvad vaktum arhatha ||
Translation
Vaiśampāyana disse: “Em que, acima de tudo, deve a mente ser firmemente colocada para que se vençam os três fins da vida? Alegrai-vos e sede resolutos, e respondei corretamente a esta pergunta—dizei aquele ensinamento em que tendes plena e assentada convicção.”
Word by Word
कस्मिन्in which (one)
कस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
आत्माthe mind/self
आत्मा:
Karta
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
निधातव्यःshould be placed/fixed
निधातव्यः:
TypeVerb
Rootनि-धा
FormMasculine, Nominative, Singular, तव्यत् (gerundive/obligative)
त्रिवर्गविजयायfor the conquest of the three aims (dharma-artha-kama)
त्रिवर्गविजयाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootत्रिवर्ग-विजय
FormMasculine, Dative, Singular
वैindeed/assuredly
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
संहृष्टाःdelighted/cheerful
संहृष्टाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसं-हृष्
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past participle)
नैष्ठिकम्firm/steadfast (from conviction)
नैष्ठिकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनैष्ठिक
FormNeuter, Accusative, Singular
वाक्यम्statement/answer
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
FormNeuter, Accusative, Singular
यथावत्properly/as it should be
यथावत्:
TypeIndeclinable
Rootयथावत्
वक्तुम्to speak
वक्तुम्:
TypeVerb
Rootवच्
Formतुमुन् (infinitive)
अर्हथyou are able/you ought
अर्हथ:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent, Second, Plural, Parasmaipada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes