Adhyāya 166: Kṛtaghna-doṣa (कृतघ्नदोषः) — the fault of ingratitude and the limits of expiation
ग्रासाच्छादनमात्र तु दद्यादिति निदर्शनम् । (ब्रह्मचारी द्विजेभ्यश्व दत्त्वा पापात् प्रमुच्यते ।) कुरुनन्दन! जो अकारण ही पिता, माता और गुरुका परित्याग करता है, वह पतित हो जाता है। उसे केवल अन्न और वस्त्र दे और पैतृकसम्पत्तिसे वंचित कर दे। वह ब्रह्मचर्य- व्रतका पालन करते हुए ब्राह्मणोंको दान दे (और पिता-माता आदिका पूर्ववत् आदर करने लगे) तो उस पापसे मुक्त हो जाता है, यही धर्मशास्त्रोंका निर्णय है ।। ६२ $ ।। भारयायां व्यभिचारिण्यां निरुद्धायां विशेषतः । यत् पुंस: परदारेषु तदेनां चारयेद् ब्रतम,यदि पत्नीने व्यभिचार किया हो और विशेषत: इस कार्यमें पकड़ ली गयी हो तो परायी सत्रीसे व्यभिचार करनेवाले पुरुषके लिये जो प्रायश्नित्तरूप व्रत बताया गया है, वही उससे भी करावे
grāsācchādanamātra tu dadyāditi nidarśanam | (brahmacārī dvijebhyaś ca dattvā pāpāt pramucyate |) kurunandana! yo akāraṇaṃ hi pitaraṃ mātaraṃ gurum ca parityajati sa patito bhavati | tasmai kevalam annaṃ vastraṃ ca dadyāt, paitṛkasampattito vāñcayet | sa brahmacaryavratam pālayan brāhmaṇebhyo dānaṃ dadāti (ca pitaramātṛgurūn pūrvavad ādarayitum ārabhate) tadā sa pāpāt pramucyate—iti dharmaśāstrāṇāṃ niścayaḥ || 62 || bhāryāyāṃ vyabhicāriṇyāṃ niruddhāyāṃ viśeṣataḥ | yat puṃsaḥ paradāreṣu tad enāṃ cārayet vratam ||
Bhīṣma disse: “Como regra ilustrativa, deve-se dar apenas alimento e vestes. Ó alegria dos Kurus, quem, sem motivo, abandona pai, mãe e mestre torna-se um caído. Conceda-se-lhe somente sustento e roupas, e exclua-se do patrimônio ancestral. Se, observando o voto de celibato, ele fizer dádivas aos brâmanes e voltar a honrar seus pais e seu mestre como antes, fica livre desse pecado—tal é a decisão assentada dos textos de dharma. Do mesmo modo, se uma esposa cometeu adultério—sobretudo se foi apanhada e contida—deve-se impor-lhe o mesmo voto expiatório prescrito ao homem que viola a esposa de outrem.”
भीष्म उवाच