Shloka 26
Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)
Devanagari script
विश्वामित्रो5थ भगवान् महर्षिरनिकेतन: । क्षुधापरिगतो धीमान् समन्तात् पर्यधावत,इन्हीं दिनों बुद्धिमान् महर्षि भगवान् विश्वामित्र भूखसे पीड़ित हो घर छोड़कर चारों ओर दौड़ लगा रहे थे
Transliteration
Viśvāmitro ’tha bhagavān maharṣir aniketanaḥ | kṣudhāparigato dhīmān samantāt paryadhāvat ||
Translation
Bhishma disse: “Então o venerável grande rishi Viśvāmitra, sem morada fixa, foi afligido pela fome; o sábio, deixando sua casa, correu em todas as direções em busca de sustento.”
Word by Word
विश्वामित्रःVishvamitra
विश्वामित्रः:
Karta
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
अथthen/now
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
भगवान्venerable, blessed
भगवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
महर्षिःgreat sage
महर्षिः:
Karta
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
अनिकेतनःhomeless; without a dwelling
अनिकेतनः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनिकेतन (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षुधाby hunger
क्षुधा:
Karana
TypeNoun
Rootक्षुधा (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental, Singular
परिगतःafflicted/overcome (by)
परिगतः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरि + गम् (धातु) → परिगत (कृदन्त, भूतकृत्/क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
धीमान्wise, intelligent
धीमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
समन्तात्on all sides; all around
समन्तात्:
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात्
पर्यधावत्ran about; hurried around
पर्यधावत्:
TypeVerb
Rootपरि + धाव् (धातु)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaV
ViśvāmitraVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes