Shloka 39
बालो>प्यबाल: स्थविरो रिपुर्य: सदा प्रमत्तं पुरुषं निहन्यात् | कालेनान्यस्तस्य मूलं हरेत कालज्ञाता पार्थिवानां वरिष्ठ:,शत्रु बालक, जवान अथवा बूढ़ा ही क्यों न हो, सदा सावधान न रहनेवाले मनुष्यका नाश कर डालता है। दूसरा कोई धनसम्पन्न शत्रु अनुकूल समयका सहयोग पाकर राजाकी जड़ उखाड़ सकता है। इसलिये जो समयको जानता है, वही समस्त राजाओंमें श्रेष्ठ है
bālo ’py abālaḥ sthaviro ripur yaḥ sadā pramattaṃ puruṣaṃ nihanyāt | kālenānyas tasya mūlaṃ haret kālajñātā pārthivānāṃ variṣṭhaḥ ||
Disse Bhishma: Até um inimigo que seja apenas uma criança — ou não criança, seja jovem ou velho — pode destruir um homem sempre descuidado. E outro adversário, amparado pelo momento oportuno, pode arrancar um rei pela raiz. Por isso, entre os governantes, o melhor é aquele que compreende o Tempo e age na estação certa.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Carelessness invites ruin: even a seemingly weak opponent can destroy the negligent. In kingship and conduct, mastery of kāla—right timing, circumstance, and opportunity—is a supreme virtue.
In the Shanti Parva’s instruction on rāja-dharma and practical governance, Bhishma warns the kingly listener that threats are not measured only by an enemy’s age or apparent strength; strategic timing and constant vigilance determine survival and stability.