मेरोर्दिग्वर्णनम् / Digvarṇana of Meru: Uttara-Kuru, Bhadrāśva, and Jambūdvīpa Motifs
आयु:प्रमाणं जीवन्ति नरा भरतसत्तम । वे सब-के-सब देवलोकसे च्युत (होकर वहाँ शेष पुण्यका उपभोग करते) हैं! उनमें रजोगुणका सर्वथा अभाव होता है। भरतभूषण जनेश्वर! वे तेरह हजार वर्षोकी आयुतक जीवित रहते हैं || १४ $ ।।
sañjaya uvāca |
āyuḥpramāṇaṃ jīvanti narā bharatasattama |
te sarve sarve devalokāc cyutāḥ (tatra śeṣapuṇyasya upabhogaṃ kurvanti) |
teṣāṃ rajoguṇasya sarvathā abhāvo bhavati |
bharatabhūṣaṇa janeśvara |
te trayodaśa-sahasra-varṣāṇām āyutakālaṃ jīvanti ||
kṣīrodasya samudrasya tathaivottarataḥ prabhoḥ |
harir vasati vaikuṇṭhaḥ śakaṭe kanakamaye |
kṣīrasāgarasya uttara-taṭe bhagavān viṣṇur nivāsati |
sa tatra suvarṇamaye rathopari virājate |
tasmin rathe aṣṭa cakrāṇi santi |
tasya vegaḥ manasaḥ sadṛśaḥ |
sa sarvabhūtaiḥ yuktaḥ agni-sadṛśa-kāntimān paramatejasvī ca jambūnada-nāmnā suvarṇena vibhūṣitaḥ ||
Disse Sañjaya: «Ó melhor dos Bharatas, aqueles homens vivem por completo a medida de vida que lhes foi destinada. Todos caíram do mundo dos deuses e ali consomem o restante de seu mérito. Neles não há sequer vestígio de rajas, a qualidade da paixão. Ó ornamento da linhagem Bharata, senhor dos homens, vivem por um período de treze mil anos. Ao norte do Oceano de Leite, ó senhor, Hari (Viṣṇu) habita em Vaikuṇṭha, sentado num carro de ouro. Esse carro tem oito rodas; sua velocidade é como a da mente. Ele se associa a todos os seres, resplandece como o fogo, é supremamente luminoso e é adornado com o ouro chamado Jāmbūnada.»
संजय उवाच
Even heavenly status is not permanent: when merit is exhausted, beings fall from Devaloka and must live out the remaining results of their past actions. The passage also links spiritual purity with the absence of rajas (restless passion), implying a more sattvic, steady condition associated with higher realms and proximity to Viṣṇu.
Sañjaya describes to the Kuru king a cosmological scene: certain beings who have fallen from the gods’ world live for a fixed long span, and he then locates Hari (Viṣṇu) in Vaikuṇṭha to the north of the Ocean of Milk, seated on a radiant golden, eight-wheeled chariot swift as thought.