Shloka 30

पादातास्त्वग्रतो5गच्छन्नसिशक्त्यूष्टिपाणय: । अनेकशतसाहस््रा भीमसेनस्य रक्षिण:,भीमसेनकी रक्षाके लिये उनके आगे-आगे हाथोंमें खड़ग, शक्ति तथा ऋष्टि लिये कई लाख पैदल सैनिक चल रहे थे

pādātās tv agrato ’gacchann asi-śakty-ṛṣṭi-pāṇayaḥ | aneka-śata-sahasrā bhīmasenasya rakṣiṇaḥ ||

Sañjaya disse: À frente de Bhīmasena marchavam soldados de infantaria em número imenso—centenas de milhares—empunhando espadas, lanças e dardos, designados para guardá-lo (rakṣā) enquanto ele avançava para a batalha. A cena ressalta a extraordinária importância marcial atribuída a Bhīma e o dever de proteção assumido por seus homens em meio aos perigos da guerra.

पादाताःfoot-soldiers
पादाताः:
Karta
TypeNoun
Rootपादात
FormMasculine, Nominative, Plural
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
अग्रतःin front/ahead
अग्रतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअग्रतस्
अगच्छन्went/were going
अगच्छन्:
TypeVerb
Rootगम्
FormImperfect (Lan), Third, Plural, Parasmaipada
असिsword
असि:
Karana
TypeNoun
Rootअसि
FormMasculine, Instrumental (in compound sense), Singular
शक्तिspear/javelin
शक्ति:
Karana
TypeNoun
Rootशक्ति
FormFeminine, Instrumental (in compound sense), Singular
ऋष्टिlance/pike
ऋष्टि:
Karana
TypeNoun
Rootऋष्टि
FormFeminine, Instrumental (in compound sense), Singular
पाणयःhands (i.e., men with hands holding weapons)
पाणयः:
Karta
TypeNoun
Rootपाणि
FormMasculine, Nominative, Plural
अनेकmany
अनेक:
TypeAdjective
Rootअनेक
FormMasculine, Nominative, Plural
शतhundred
शत:
TypeNoun
Rootशत
FormNeuter, Stem member (in compound), Singular
सहस्राःthousands (i.e., many hundreds of thousands)
सहस्राः:
Karta
TypeNoun
Rootसहस्र
FormMasculine, Nominative, Plural
भीमसेनस्यof Bhimasena
भीमसेनस्य:
Sampradana
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Genitive, Singular
रक्षिणःguards/protectors
रक्षिणः:
Karta
TypeNoun
Rootरक्षिन्
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīmasena (Bhīma)
P
pādātāḥ (infantry)
A
asi (sword)
Ś
śakti (spear/javelin)
ṛṣṭi (lance/pike)

Educational Q&A

The verse highlights rakṣā (protective duty) as a concrete expression of dharma in wartime: those assigned to guard a key warrior must act with vigilance and readiness, placing collective responsibility above individual display.

Sañjaya describes the battlefield movement: a large contingent of infantry, armed with swords, spears, and lances, marches ahead of Bhīmasena as his protective screen, indicating Bhīma’s strategic importance and the intensity of the coming clash.