Previous Verse

Shloka 166

तमोगुण-निरूपण

Analysis of Tamas and its Marks

तत्र तत्र नियम्यन्ते सर्वे ते तामसा गुणा: । मोह

tatra tatra niyamyante sarve te tāmasā guṇāḥ | mohaḥ, ajñānam, tyāgasyābhāvaḥ, karmāṇāṁ nirṇayaṁ na kartum aśakyatā, nidrā, garvaḥ, bhayam, lobhaḥ, svayaṁ śubha-karmasu doṣa-darśanam, smaraṇa-śakter abhāvaḥ, pariṇāmaṁ na cintayitum, nāstikatā, duścaritratā, nirviśeṣatā (śubha-aśubha-vivekābhāvaḥ), indriyāṇāṁ śaithilyam, hiṁsādi-nindya-doṣeṣu pravṛttiḥ, akāryaṁ kāryam iti ca ajñānaṁ jñānam iti ca manyanam, śatrutā, kārye manaḥ na lagnaṁ, aśraddhā, mūrkha-vicāraḥ, kuṭilatā, anavabodhaḥ, pāpa-karaṇam, ajñāna-ālasyādi-kāraṇāt dehasya gauravam, bhāva-bhakter abhāvaḥ, ajitendriyatā, nīca-karmasu anurāgaḥ—ete sarve durguṇāḥ tamo-guṇasya kāryāṇi proktāḥ | etebhyaḥ anyā api yā yā iha loke niṣiddhā matāḥ, tāḥ sarvāḥ tāmasya eva |

Vāyu disse: “De muitos modos, todas estas qualidades nascidas de tamas são refreadas e reconhecidas: a ilusão e a ignorância; a ausência de renúncia; a incapacidade de julgar que ação deve ser feita; o sono; o orgulho; o medo; a cobiça; ver defeitos até nas próprias boas obras; a perda da memória; não considerar as consequências; a descrença na verdade superior; a má conduta; a falta de discernimento entre o certo e o errado; a frouxidão dos sentidos; o envolvimento em vícios censuráveis como a violência; tomar o que não deve ser feito por aquilo que deve ser feito, e considerar a ignorância como conhecimento; a hostilidade; a falta de interesse no próprio dever; a falta de fé; o pensar tolo; a astúcia tortuosa; a incompreensão; cometer pecado; o peso do corpo devido à ignorância e à preguiça; a ausência de devoção do coração; sentidos indomados; e o apego a ações vis—tudo isso é declarado efeito da qualidade tamásica. E tudo o mais que neste mundo é tido por proibido é igualmente tamásico.”

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
तत्रthere (in various places/contexts)
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
नियम्यन्तेare restrained/checked
नियम्यन्ते:
Karta
TypeVerb
Rootनि-यम्
FormLat, Atmanepada, Karmani (passive), Prathama, Bahuvacana
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormPum, Prathama, Bahuvacana
तेthose
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormPum, Prathama, Bahuvacana
तामसाःtamasic (of darkness/ignorance)
तामसाः:
Karta
TypeAdjective
Rootतामस
FormPum, Prathama, Bahuvacana
गुणाःqualities
गुणाः:
Karta
TypeNoun
Rootगुण
FormPum, Prathama, Bahuvacana

वायुदेव उवाच

V
Vāyu (Vāyudeva)

Educational Q&A

The passage defines tamas through its observable ethical and psychological effects—delusion, inertia, lack of discernment, faithlessness, cruelty, and attachment to base actions—and implies that dharmic life requires recognizing and restraining these tendencies.

Vāyudeva is speaking as a teacher, enumerating the marks of tamas to guide the listener’s moral self-assessment and to distinguish forbidden, degrading impulses from conduct aligned with dharma.