Shloka 4
अलर्कोपाख्यानम् — Indriya-Nigraha and Yogic Victory
Mahābhārata 14.30
स्थितस्य वृक्षमूलेषु तस्य चिन्ता बभूव ह । उत्सृज्य सुमहत्कर्म सूक्ष्म प्रति महामते,महामते! वे बड़े-बड़े कर्मोंका आरम्भ त्यागकर एक वृक्षके नीचे जा बैठे और सूक्ष्मतत््वकी खोजके लिये इस प्रकार चिन्ता करने लगे
sthitasya vṛkṣamūleṣu tasya cintā babhūva ha | utsṛjya sumahat karma sūkṣmaṃ prati mahāmate ||
Sentado junto às raízes das árvores, uma profunda inquietação surgiu nele. Pondo de lado os grandes empreendimentos exteriores, o sábio voltou a mente para a verdade sutil, refletindo por dentro em busca do que é mais essencial.
समुद्र उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts external, grand undertakings with inward discernment: true wisdom may require laying aside impressive actions to pursue subtle truth through reflection and self-inquiry.
The speaker describes a wise person who, instead of beginning major works, sits beneath trees and becomes absorbed in thoughtful concern—turning attention toward subtle principles and deeper understanding.