Shloka 21
Brāhmaṇa-vandana: Criteria for Veneration, Disciplined Speech, and Protective Kingship (अनुशासनपर्व, अध्याय ८)
क्षत्रिय: शतवर्षी च दशवर्षी द्विजोत्तम: । पितापुत्रौ च विज्ञेयौ तयोरहिं ब्राह्मणो गुरु:,क्षत्रिय सौ वर्षका हो और श्रेष्ठ ब्राह्मण दस वर्षकी अवस्थाका हो तो भी उन दोनोंको परस्पर पुत्र और पिताके समान जानना चाहिये। उनमें ब्राह्मण पिता है और क्षत्रिय पुत्र
kṣatriyaḥ śatavarṣī ca daśavarṣī dvijottamaḥ | pitāputrau ca vijñeyau tayor ahiṁ brāhmaṇo guruḥ ||
Bhīṣma disse: “Ainda que um kṣatriya tenha cem anos e um brāhmaṇa excelente tenha apenas dez, devem ser compreendidos em sua relação própria como filho e pai. Nesse par, o brāhmaṇa é o pai e a autoridade espiritual, e o kṣatriya é como o filho.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dharma-based precedence is determined by spiritual authority and sacred learning: a Brāhmaṇa, even if younger in age, is to be regarded as guru and ‘father’ relative to a Kṣatriya, who is to show deference like a ‘son’.
In the Anuśāsana Parva’s instruction on conduct and social duties, Bhīṣma lays down a rule of respectful hierarchy, using an age-contrast example to emphasize that status in dharma is not merely biological seniority but the role of the Brāhmaṇa as teacher and guide.