दैव–पुरुषकार-प्रश्नः
Daiva–Puruṣakāra Inquiry: Fate and Human Effort
गोप्रदानेन मिथ्या च ब्राह्मणेभ्यो महामखे । पुरा नृगश्न राजर्षि: कूकलासत्वमागत:
gopradānena mithyā ca brāhmaṇebhyo mahāmakhe | purā nṛgaś ca rājarṣiḥ kūkalāsatvam āgataḥ ||
Disse Bhīṣma: Por um erro ao oferecer vacas aos brâmanes num grande sacrifício, o sábio real Nṛga, em tempos antigos, veio a nascer como um lagarto. O episódio ressalta que mesmo um doador afamado deve ser escrupulosamente cuidadoso no dāna: um engano que prejudique ou lese o destinatário—como dar a mesma vaca duas vezes—pode trazer grave consequência kármica.
भीष्म उवाच
Dāna must be accurate and non-injurious: even an unintended mistake in a sacred gift—especially one that wrongs a recipient—can produce serious karmic results. Good intention does not fully cancel the ethical duty of carefulness and fairness.
Bhīṣma cites an ancient example: the royal sage Nṛga, though famed for generosity, once made an error while donating cows to Brahmins during a great sacrifice (apparently giving the same cow twice). Because of that fault, he later fell into the condition of a lizard.