च्यवन-कुशिक-संवादः
Cyavana–Kuśika Dialogue on Hospitality, Service, and Lineage Questions
तावपि स्वाविव सुतौ संस्कार्याविति निश्चय: । क्षेत्रजो वाप्यपसदो ये<वध्यूढास्तेषु चाप्युत
tāv api svāv iva sutau saṃskāryāv iti niścayaḥ | kṣetrajō vāpy apasado ye ’vadhyūḍhās teṣu cāpy uta ||
Bhīṣma disse: “Também para esses dois tipos de filhos, a conclusão autorizada é que devem receber os saṃskāra como se fossem filhos próprios. De fato, seja um filho kṣetraja (‘nascido do campo’), apasada (de estatuto misto/irregular) ou avadhyūḍha (aceito por um arranjo matrimonial especial), os śāstra ordenam que ele também receba os saṃskāra devidos. Assim é o que se vê determinado pelos dharma-śāstra quanto aos ritos ligados ao varṇa. Eu te expliquei tudo; que mais desejas ouvir?”
भीष्म उवाच
That dharmaśāstra recognizes certain categories of sons (including kṣetraja, apasada, and avadhyūḍha) and, despite their differing origins or social classification, enjoins that they receive the appropriate saṃskāras—rites that confer social-religious standing and duties—treating them, for ritual purposes, like one’s own.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira on dharma. Here he concludes a discussion on classifications of offspring and their eligibility for rites, stating the śāstric determination and asking what further topic the listener wishes to hear.