आचारप्रशंसा
Praise of Ācāra as the Basis of Longevity, Fame, and Prosperity
(दारसंग्रहणात् पूर्व नाचरेन्मैथुनं बुध: । अन्यथा त्ववकीर्ण: स्यात् प्रायश्षित्तं समाचरेत् ।।
bhīṣma uvāca |
dārasaṅgrahaṇāt pūrvaṁ nācaren maithunaṁ budhaḥ |
anyathā tv avakīrṇaḥ syāt prāyaścittaṁ samācaret ||
na udīkṣeta paradārānś ca rahasya ekāsano bhavet |
indriyāṇi sadā yacchet svapne śuddhamanā bhavet ||
udakśirā na svapeta tathā pratyakśirā na ca |
prākśirās tu svaped vidvān athavā dakṣiṇāśirāḥ ||
Bhishma disse: “Antes de tomar esposa, o homem sábio não deve praticar o ato sexual. Caso contrário, torna-se alguém que ‘derramou’ (quebrou o voto de continência) e deve cumprir a expiação devida. Não deve sequer olhar para a esposa de outro homem, nem sentar-se com ela no mesmo assento em segredo. Deve sempre refrear os sentidos e manter a mente pura, até nos sonhos. Não deve dormir com a cabeça voltada para o norte, nem para o oeste; o homem instruído deve dormir com a cabeça voltada para o leste ou para o sul.”
भीष्म उवाच
Bhishma lays down a discipline of continence and sensory restraint before marriage, strict avoidance of another man’s wife in gaze and private proximity, purity of mind even in dreams, and a traditional rule about sleeping orientation (east or south) as part of regulated dharmic living.
Within Bhishma’s extended instruction on dharma in the Anushasana Parva, he gives prescriptive rules for personal conduct—especially sexual restraint and social boundaries—framing violations as ritual-ethical faults requiring prāyaścitta (expiation).