Shloka 28
Śakuntalā’s Satya-Discourse and the Recognition of Bharata (शकुन्तला–सत्योपदेशः; भरतप्रतिग्रहः)
केचित् तत्र नरव्याप्रैरभक्ष्यन्त बुभुक्षितै: । केचिदग्निमथोत्पाद्य संसाध्य च वनेचरा:,वहाँ कितने ही व्याप्र-स्वभावके नृशंस जंगली मनुष्य भूखे होनेके कारण कुछ मृगोंको कच्चे ही चबा गये। कितने ही वनमें विचरनेवाले व्याध वहाँ आग जलाकर मांस पकानेकी अपनी रीतिके अनुसार मांसको कूट-कूटकर राँधने और खाने लगे। उस वनमें कितने ही बलवान् और मतवाले हाथी अस्त्र-शस्त्रोंके आघातसे क्षत-विक्षत होकर सूँड़को समेटे हुए भयके मारे वेगपूर्वक भाग रहे थे। उस समय उनके घावोंसे बहुत-सा रक्त बह रहा था और वे मल-मूत्र करते जाते थे
kecit tatra naravyāprair abhakṣyanta bubhukṣitaiḥ | kecid agnim athotpādya saṃsādhya ca vane-carāḥ ||
Disse Vaiśampāyana: Alguns ali, impelidos pela fome e possuídos de uma natureza selvagem, como a do tigre, começaram a comer o que não devia ser comido. Outros—habitantes da floresta—primeiro acenderam o fogo e, depois de preparado, cozinharam seu alimento no ermo segundo o seu costume. A cena ressalta como, quando a ordem colapsa, a fome e o medo podem empurrar os homens para a brutalidade e afastá-los da contenção.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how extreme hunger and breakdown of social order can erode dharmic restraint: some become brutal and transgressive, while others follow a more regulated, customary method of preparing food—suggesting that even in hardship, discipline and norms can persist.
Vaiśampāyana describes a chaotic forest scene: starving, savage men eat indiscriminately, while other forest-roamers kindle fire and cook in their usual manner, portraying the harshness and disorder prevailing in that setting.