Shloka 2
Vyāsa’s Arrival at Janamejaya’s Sarpasatra; Commissioning of Vaiśaṃpāyana’s Recital (व्यासागमनम्)
Devanagari script
अहं तव पितु: पुत्र भ्रात्रा दत्ता निमित्तत: । काल: स चायं सम्प्राप्तस्तत् कुरुष्व यथातथम्,“बेटा! मेरे भैयाने एक निमित्तको लेकर तुम्हारे पिताके साथ मेरा विवाह किया था। उसकी पूर्तिका यही उपयुक्त अवसर प्राप्त हुआ है। अतः तुम यथावत््रूपसे उस उद्देश्यकी पूर्ति करो!
Translation
Ela disse: “Meu filho! Meu irmão deu-me em casamento a teu pai por um motivo determinado. Agora chegou o tempo oportuno para cumpri-lo; portanto, faze como convém e realiza esse propósito tal qual deve ser.”
Word by Word
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Singular
तवof you/your
तव:
Sampradana
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
पितुःof (your) father
पितुः:
Sampradana
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Genitive, Singular
पुत्रO son
पुत्र:
Sampradana
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Vocative, Singular
भ्रात्राby (your) brother
भ्रात्रा:
Karana
TypeNoun
Rootभ्रातृ
FormMasculine, Instrumental, Singular
दत्ताgiven (in marriage)
दत्ता:
Karta
TypeVerb
Rootदा (ददाति)
FormFeminine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
निमित्ततःfor a reason/on account of a pretext
निमित्ततः:
Karana
TypeIndeclinable
Rootनिमित्त
Formablatival adverb in -तः
कालःtime
कालः:
Karta
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Nominative, Singular
सःthat (he/it)
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अयम्this
अयम्:
Karta
TypeNoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
सम्प्राप्तःhas arrived/has come
सम्प्राप्तः:
Karta
TypeVerb
Rootसम् + प्र + आप् (आप्नोति)
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past active/resultative participle)
तत्that (thing/that purpose)
तत्:
Karma
TypeNoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
कुरुष्वdo/perform
कुरुष्व:
TypeVerb
Rootकृ (करोति)
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
यथाas/in the manner that
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
तथाso/in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
Speaker
शौनक उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes