Shloka 28
Āstīka’s Commission and Approach to Janamejaya’s Sarpa-satra (आस्तीक-प्रेषणं यज्ञप्रवेशोपक्रमश्च)
Devanagari script
ततो राजा क्षुच्छुमार्तस्तं मुनिं स्थाणुवत् स्थितम् | मौनव्रतधरं शान्तं सद्यो मन्युवशं गत:,वे काठकी भाँति चुपचाप, निश्चेष्ट एवं अविचल भावसे स्थित थे। यह देख भूख-प्यास और थकावटसे व्याकुल हुए राजा परीक्षित्को उन मौनव्रतधारी शान्त महर्षिपर तत्काल क्रोध आ गया
Translation
Então o rei, aflito pela fome, pela sede e pelo cansaço, viu aquele muni imóvel como um pilar, guardando o voto de silêncio, sereno e pacífico. Ao vê-lo assim, o rei Parīkṣit, atormentado por fome, sede e exaustão, caiu de pronto sob o domínio da ira contra aquele grande ṛṣi silencioso.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षुत्-श्रम-आर्तःdistressed by hunger and fatigue
क्षुत्-श्रम-आर्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootआर्त (क्षुत्, श्रम)
FormMasculine, Nominative, Singular
तम्that (him)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
मुनिम्sage
मुनिम्:
Karma
TypeNoun
Rootमुनि
FormMasculine, Accusative, Singular
स्थाणु-वत्like a post, motionless
स्थाणु-वत्:
TypeIndeclinable
Rootस्थाणु + वत्
स्थितम्standing, stationed
स्थितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्था (क्त)
FormMasculine, Accusative, Singular
मौन-व्रत-धरम्observing a vow of silence
मौन-व्रत-धरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootधर (मौन, व्रत)
FormMasculine, Accusative, Singular
शान्तम्calm, peaceful
शान्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशान्त
FormMasculine, Accusative, Singular
सद्यःimmediately
सद्यः:
TypeIndeclinable
Rootसद्यः
मन्यु-वशम्under the control of anger
मन्यु-वशम्:
Karma
TypeNoun
Rootवश (मन्यु)
FormMasculine, Accusative, Singular
गतःhaving gone / having come to (a state)
गतः:
TypeVerb
Rootगम् (क्त)
FormPerfective (past participle), Singular
Speaker
जनमेजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes