Home›Garuda Purana›Moksha Sadhana Prakarana›Adhyaya 3›Shloka 16
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 16

Vīrya, Māyā/Prakṛti, Śrī’s Inseparability, Paramāṇu, and Hari’s Infinitude

Devanagari script

अचिन्त्यवीर्यैश्चिन्त्यवीर्यैर्द्विरूपः स्त्रीरूपमेकं पुरुषं तथा परम् / उभे रूपे वीर्यवती खगेन्द्र तयोरभेदश्चिन्तनीयो हि सम्यकू

Transliteration

acintyavīryaiścintyavīryairdvirūpaḥ strīrūpamekaṃ puruṣaṃ tathā param / ubhe rūpe vīryavatī khagendra tayorabhedaścintanīyo hi samyakū

Translation

Dotado de poder inconcebível e também de poder concebível, o Divino possui dupla forma: uma como forma feminina, e outra como o masculino supremo. Ó senhor das aves, ambas as formas são potentes; por isso, sua não-diferença deve ser contemplada de modo correto e pleno.

Word by Word
अचिन्त्य-वीर्यैःby those of inconceivable potency
अचिन्त्य-वीर्यैः:
करण (करणम् / Instrument)
TypeAdjective
Rootअचिन्त्य (प्रातिपदिक) + वीर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; विशेषण-प्रयोगः (instrumental plural neuter used adjectivally)
चिन्त्य-वीर्यैःby those of conceivable potency
चिन्त्य-वीर्यैः:
करण (करणम् / Instrument)
TypeAdjective
Rootचिन्त्य (प्रातिपदिक) + वीर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; विशेषण-प्रयोगः
द्वि-रूपःtwo-formed
द्वि-रूपः:
कर्ता (कर्ता / Subject)
TypeAdjective
Rootद्वि (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम्
स्त्री-रूपम्female form
स्त्री-रूपम्:
कर्म (कर्म / Object)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मपदम्
एकम्one
एकम्:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (स्त्रीरूपम् इति)
पुरुषम्male (person)
पुरुषम्:
कर्म (कर्म / Object)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मपदम्
तथाand likewise
तथा:
सम्बन्ध/अव्यय (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः—समुच्चय/उपमानार्थक (thus/also)
परम्supreme
परम्:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (पुरुषम् इति)
उभेboth
उभे:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootउभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचन; विशेषणम् (रूपे इति)
रूपेforms
रूपे:
कर्ता (कर्ता / Subject)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचन; कर्तृपदम् (उभे रूपे)
वीर्य-वतीpossessing potency
वीर्य-वती:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootवीर्य (प्रातिपदिक) + वत् (प्रातिपदिक-प्रत्ययः)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (रूपे इति)
खगेन्द्रO lord of birds (Garuda)
खगेन्द्र:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootखग (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; संबोधनम्
तयोःof the two
तयोः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/षष्ठी), द्विवचन; सम्बन्ध (genitive dual)
अभेदःnon-difference
अभेदः:
कर्ता/विषय (Subject/Topic)
TypeNoun
Rootअभेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृ/विषयपदम्
चिन्तनीयःis to be contemplated
चिन्तनीयः:
विधेय (Predicate)
TypeAdjective
Rootचिन्त् (धातु) + अनीयर् (कृत्-प्रत्यय)
Formकृदन्त (अनीयर्-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (to be contemplated)
हिindeed
हि:
सम्बन्ध/अव्यय (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle/emphasis)
सम्यक्properly
सम्यक्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
ऊ(expletive)
ऊ:
सम्बन्ध/अव्यय (Particle)
TypeIndeclinable
Rootऊ (अव्यय)
Formअव्यय; पदपूरण/उद्गार (expletive/metrical filler; reading uncertain)
Speaker

Lord Vishnu (narrating to Garuda)

Philosophical Teaching

Concept: The Divine has two forms—feminine and supreme masculine—both potent; their essential non-difference should be rightly contemplated.

Vedantic Theme: Śiva-Śakti / Puruṣa-Prakṛti reconciliation in a Vaiṣṇava idiom: śakti is not separate from śaktimān; acintya-bhedābheda style reasoning.

Application: In practice, honor both aspects (compassion/nurture and sovereignty/transcendence) without sectarian splitting; use abheda contemplation in japa/dhyāna.

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Geographic Context

Type: metaphysical (forms of the Divine)

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 3.3.14 (prakṛti-born talk without limiting Viṣṇu); Garuda Purana 3.3.18 (female form as to be contemplated as true nature)

Characters & Entities
G
Garuda (Khagendra)

FAQs

It teaches that the feminine and masculine divine manifestations are equally powerful expressions of one supreme reality, and that spiritual understanding requires contemplating their essential unity.

It presents them as two potent forms—strīrūpa and puruṣa—whose powers are both conceivable and inconceivable, yet whose essence is non-different.

Practice respectful, integrated devotion—honor both Śakti and Puruṣa in worship and reflect on unity beyond gendered forms, cultivating non-sectarian spiritual vision.

←Previous Verse
Next Verse→