Shloka 23

Śrāddha Vidhi (Pārvaṇa-Śrāddha): Invitations, Arghya, Protective Rites, Piṇḍa Offering, Dakṣiṇā, and Visarjana

ततो ब्राह्मणक्रमेण जलगण्डूषं दत्त्वा पूर्ववत्सव्याहृतिकां गायत्त्रीं मधुवातेतित्र्यृचं जप्त्वा ॐ रुचितं भवद्भिरिति देवब्राह्मणप्रश्रः / सुरुचितमिति तेनोक्ते ॐ शेषमन्नमिति प्रश्रः / इष्टैः सह भोजनम् / पित्रादिब्राह्मणं वामोपवीतेन ॐ तृप्ताः स्थ इति प्रश्रः / ॐ तृप्ताः स्म इति तेनोक्ते भूम्यभ्युक्षणं मण्डलचतुष्कोणं ति लविकिरणम्

tato brāhmaṇakrameṇa jalagaṇḍūṣaṃ dattvā pūrvavatsavyāhṛtikāṃ gāyattrīṃ madhuvātetitryṛcaṃ japtvā oṃ rucitaṃ bhavadbhiriti devabrāhmaṇapraśraḥ / surucitamiti tenokte oṃ śeṣamannamiti praśraḥ / iṣṭaiḥ saha bhojanam / pitrādibrāhmaṇaṃ vāmopavītena oṃ tṛptāḥ stha iti praśraḥ / oṃ tṛptāḥ sma iti tenokte bhūmyabhyukṣaṇaṃ maṇḍalacatuṣkoṇaṃ ti lavikiraṇam

Então, na devida ordem de honrar os Brāhmaṇas, após oferecer água para bochechar (jala-gaṇḍūṣa), deve-se—como antes—recitar a Gāyatrī com as vyāhṛtis e também entoar os três ṛks que começam com “madhu vātā…”. Em seguida pergunta-se aos Brāhmaṇas (representando os Devas): “Oṃ, foi do vosso agrado?” Quando respondem: “Foi muito agradável”, pergunta-se: “Oṃ, e quanto ao alimento restante?” Então toma-se a refeição com os entes queridos. Para os Brāhmaṇas ligados aos Pitṛs, usando o cordão sagrado invertido (vāmopavīta), pergunta-se: “Oṃ, estais satisfeitos?” Quando respondem: “Oṃ, estamos satisfeitos”, asperge-se água no chão, demarca-se uma área ritual quadrada/retangular e espalham-se sementes de gergelim.

tataḥthen
tataḥ:
Sambandha
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक
brāhmaṇa-krameṇain the order of the Brahmins
brāhmaṇa-krameṇa:
Karana (Manner/Instrumental)
TypeIndeclinable
Rootbrāhmaṇa (प्रातिपदिक) + krama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुष (ब्राह्मणानां क्रमः)
jala-gaṇḍūṣama mouthful of water (gargle)
jala-gaṇḍūṣam:
Karma
TypeNoun
Rootjala (प्रातिपदिक) + gaṇḍūṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (जलस्य गण्डूषः)
dattvāhaving given
dattvā:
Sambandha (पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootdā (धातु) → dattvā (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive)
pūrvavatas before
pūrvavat:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootpūrvavat (अव्यय)
Formअव्यय; तुल्यक्रिया-सूचक (as before)
savya-āhṛtikāmwith the (proper) vyāhṛtis
savya-āhṛtikām:
Visheshana
TypeAdjective
Rootsavya (प्रातिपदिक) + āhṛti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (सव्याः आहृतयः यस्यां सा)
gāyatrīmthe Gāyatrī (mantra)
gāyatrīm:
Karma
TypeNoun
Rootgāyatrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
madhu-vāta-iti-tri-ṛcamthe three-verse hymn beginning 'madhu-vātā'
madhu-vāta-iti-tri-ṛcam:
Karma
TypeNoun
Rootmadhu (प्रातिपदिक) + vāta (प्रातिपदिक) + iti (अव्यय) + tri (संख्या) + ṛc (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; निर्देशात्मक तत्पुरुष ("मधुवाता"-इति नाम्ना त्र्यृचम्)
japtvāhaving recited
japtvā:
Sambandha (पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootjap (धातु) → japtvā (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund)
oṃOm
oṃ:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootoṃ (अव्यय/प्रणव)
Formप्रणवः; अव्यय
rucitam(is it) pleasing/acceptable?
rucitam:
Karma (Quoted content)
TypeAdjective
Rootrucita (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
bhavadbhiḥby you (honored ones)
bhavadbhiḥ:
Karana/Agent (Instrumental of persons addressed)
TypeNoun
Rootbhavat (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (honorific pronoun)
itithus
iti:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण-निपातः
deva-brāhmaṇa-praśnaḥthe question to the gods/Brahmins
deva-brāhmaṇa-praśnaḥ:
Karta (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + brāhmaṇa (प्रातिपदिक) + praśna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (देवब्राह्मणान् प्रति प्रश्नः)
su-rucitamvery pleasing; well-accepted
su-rucitam:
Karma (Quoted reply)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + rucita (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
itithus
iti:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण-निपातः
tenaby him/thereby
tena:
Karana (Instrument/Agent)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
uktewhen (it is) said
ukte:
Sambandha (Locative absolute)
TypeAdjective
Rootvac (धातु) → ukta (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; सप्तमी, एकवचन; लोकेटिव-अब्सोल्यूट (उक्ते सति)
oṃOm
oṃ:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootoṃ (अव्यय/प्रणव)
Formप्रणवः; अव्यय
śeṣamremaining
śeṣam:
Visheshana
TypeAdjective
Rootśeṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
annamfood
annam:
Karma (Quoted content)
TypeNoun
Rootanna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
itithus
iti:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण-निपातः
praśnaḥquestion
praśnaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootpraśna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
iṣṭaiḥwith dear ones
iṣṭaiḥ:
Sahakari (Association/सह)
TypeNoun
Rootiṣṭa (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (beloved/desired persons)
sahatogether with
saha:
Sahakari
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formसह-योगे अव्यय (with)
bhojanameating; meal
bhojanam:
Karma/Anushasana (Act)
TypeNoun
Rootbhojana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
pitṛ-ādi-brāhmaṇamthe Brahmin (for rites) beginning with the Pitṛs
pitṛ-ādi-brāhmaṇam:
Karma
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक) + brāhmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (पितृ-आदि-विषये ब्राह्मणम् / पितृकार्ये ब्राह्मणम्)
vāma-upavītenawith the thread worn on the left
vāma-upavītena:
Karana
TypeNoun
Rootvāma (प्रातिपदिक) + upavīta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुष (वामे उपवीतम्)
oṃOm
oṃ:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootoṃ (अव्यय/प्रणव)
Formप्रणवः; अव्यय
tṛptāḥsatisfied
tṛptāḥ:
Karma (Quoted content)
TypeAdjective
Roottṛpta (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
sthayou are
stha:
Kriya (within quote)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलट् (present), मध्यमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
itithus
iti:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण-निपातः
praśnaḥquestion
praśnaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootpraśna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
oṃOm
oṃ:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootoṃ (अव्यय/प्रणव)
Formप्रणवः; अव्यय
tṛptāḥsatisfied
tṛptāḥ:
Karma (Quoted reply)
TypeAdjective
Roottṛpta (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
smaḥwe are
smaḥ:
Kriya (within quote)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलट्, उत्तमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
itithus
iti:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण-निपातः
tenaby him/thereby
tena:
Karana
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन
uktewhen said
ukte:
Sambandha
TypeAdjective
Rootvac (धातु) → ukta (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; सप्तमी, एकवचन; लोकेटिव-अब्सोल्यूट
bhūmi-abhyukṣaṇamsprinkling the ground
bhūmi-abhyukṣaṇam:
Karma/Anushasana
TypeNoun
Rootbhūmi (प्रातिपदिक) + abhi-ukṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (भूमेः अभ्युक्षणम्)
maṇḍala-catuṣkoṇama four-cornered diagram
maṇḍala-catuṣkoṇam:
Karma
TypeNoun
Rootmaṇḍala (प्रातिपदिक) + catuṣkoṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (चतुष्कोणं मण्डलम्)
tila-vikiraṇamscattering sesame seeds
tila-vikiraṇam:
Karma
TypeNoun
Roottila (प्रातिपदिक) + vikiraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (तिलानां विकिरणम्)

Lord Viṣṇu (teaching Garuḍa, Vinatā-putra)

Ritual Type: Parvana

Beneficiary: Pitr

Timing: post-feeding confirmation and closing purification steps

Concept: Ritual efficacy depends on sequence (krama), purity acts (ācamana/gandūṣa), mantra reinforcement (Gāyatrī, madhu-ṛks), and explicit confirmation of satisfaction (tṛpti).

Vedantic Theme: Karma-yoga framing: disciplined action with attentiveness and reverence purifies the doer; speech acts (praśna/uttara) formalize intention and completion.

Application: Follow a clear checklist in rites; confirm closure with participants; use simple purificatory steps (water, cleanliness) and symbolic boundaries to maintain focus and respect.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Type: ritual-space (mandala on ground)

Related Themes: Garuda Purana Śrāddha-kalpa: brāhmaṇa-krama, deva-brāhmaṇa and pitṛ-brāhmaṇa handling, tila usage, bhūmy-abhyukṣaṇa (contextual)

B
Brāhmaṇas
D
Devas
P
Pitṛs
G
Gāyatrī
V
Vyāhṛtis
Ṛks (Vedic verses)
T
Tila (sesame)

FAQs

It formally confirms that the hospitality and offerings have been accepted and found pleasing by the Brāhmaṇas (as deva-representatives), completing that segment of the rite with consent and auspicious closure.

It gives procedural details of śrāddha: mantra-recitation, respectful inquiries of satisfaction, the special pitṛ-context sign (vāma-upavīta), and concluding acts like sprinkling water and scattering sesame—core elements of pitṛ-kārya.

Perform remembrance rites with clarity and respect: follow a clean, ordered procedure, seek the blessings/satisfaction of elders or officiants, and keep the intention of gratitude and duty (dharma) central rather than mere formality.