Shloka 48

सर्वे ऽपि विंशतिविधं विद्यादावरणञ्च यत् / हृल्लासोच्छ्वाससंरोधः प्रतिश्यायः शिरोग्रहः

sarve 'pi viṃśatividhaṃ vidyādāvaraṇañca yat / hṛllāsocchvāsasaṃrodhaḥ pratiśyāyaḥ śirograhaḥ

Deve-se saber que o āvaraṇa, a obstrução, é ao todo de vinte tipos. Seus sinais incluem náusea, bloqueio da respiração, coriza (resfriado/rinite) e peso ou constrição na cabeça.

सर्वेall (persons/things)
सर्वे:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
अपिalso, even
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-अर्थ (also/even)
विंशतिविधम्of twenty kinds; twentyfold
विंशतिविधम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootविंशति (संख्या-प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विंशतेः विधः = twentyfold)
विद्यात्should know
विद्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
आवरणम्occlusion, obstruction
आवरणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआवरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
यत्which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; सम्बन्ध-प्रयोग (relative pronoun: which)
हृल्लासोच्छ्वाससंरोधःnausea and obstruction of breathing
हृल्लासोच्छ्वाससंरोधः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहृल्लास (प्रातिपदिक) + उच्छ्वास (प्रातिपदिक) + संरोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (हृल्लासश्च उच्छ्वाससंरोधश्च) समाहार-रूपेण एकवचन-प्रयोग
प्रतिश्यायःcoryza, cold
प्रतिश्यायः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रतिश्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
शिरोग्रहःhead-affliction, heaviness/seizure of head
शिरोग्रहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक) + ग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शिरसः ग्रहः = seizure/affliction of the head)

Lord Vishnu (in dialogue with Garuda/Vainateya)

Dosha: Vata

Concept: Systematic knowledge of āvaraṇa (obstruction) and its lakṣaṇas (signs) as a prerequisite for correct understanding and treatment.

Vedantic Theme: Viveka (discrimination) applied to embodied experience; the body as a field (kṣetra) whose conditions are to be known distinctly.

Application: Use symptom-clusters (nausea, breath-block, rhinitis, head heaviness) to suspect āvaraṇa and avoid one-size-fits-all remedies.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

Related Themes: Garuda Purana 1.167.49-52 (continued āvaraṇa symptomatology and diagnostic method)

A
Avarana
P
Prana (breath)

FAQs

Āvaraṇa is presented as a technical cause of dysfunction—when normal prāṇic flow is blocked, predictable symptoms arise, helping one identify imbalance.

By emphasizing breath obstruction and systemic signs, the text highlights prāṇa as central to embodied life—an idea that underlies Garuda Purana’s broader discussions of life-force and transition.

If nausea, breathing difficulty, recurring cold, or head heaviness persist, treat it as an imbalance signal—prioritize breath hygiene, routine, and qualified medical guidance.